Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 37

Devanagari script

सस्यं क्षेत्रं यज्ञपात्रं योगपट्टं च पादुके । कृष्णाजिनं बुद्धिदानं धर्मादेशकथानकम्

Transliteration

sasyaṃ kṣetraṃ yajñapātraṃ yogapaṭṭaṃ ca pāduke | kṛṣṇājinaṃ buddhidānaṃ dharmādeśakathānakam

Translation

धान्य व शेत, यज्ञपात्र, योगपट्टा व पादुका, कृष्णाजिन; तसेच बुद्धिदान आणि धर्मोपदेश करणाऱ्या कथा—हेही दानात येते।

Word by Word

• सस्यम्: grain; crop
• सस्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन

• क्षेत्रम्: field; land
• क्षेत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन

• यज्ञपात्रम्: vessel for sacrifice
• यज्ञपात्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + पात्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (yajñasya pātram)

• योगपट्टम्: yoga-strap/band
• योगपट्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक) + पट्ट (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (yogasya paṭṭaḥ)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• पादुके: a pair of sandals
• पादुके: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पादुका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया/सम्बोधन (Nom./Acc./Voc.), द्विवचन

• कृष्णाजिनम्: black antelope skin
• कृष्णाजिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक) + अजिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; कर्मधारयः (kṛṣṇam ajinam)

• बुद्धिदानम्: gift of wisdom/learning
• बुद्धिदानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (buddheḥ dānam)

• धर्मादेशकथानकम्: a narrative/teaching of dharma-instructions
• धर्मादेशकथानकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + आदेश (प्रातिपदिक) + कथानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom./Acc.), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (dharmasya ādeśaḥ—tasya kathānakam)

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: वस्त्रापथ-क्षेत्र

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: एक ओर यज्ञशाला में यज्ञपात्र दान; दूसरी ओर योगी को योगपट्ट, पादुका, कृष्णाजिन; बीच में आचार्य सभा में धर्मकथा कह रहा है—‘बुद्धिदान’ का प्रतीक

Characters & Entities

• Vastrāpatha Kṣetra
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest charity culminates in sharing wisdom and dharma-instruction, alongside supporting ritual and livelihood.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vastrāpatha Kṣetra (Prabhāsa Khaṇḍa) as a setting where such dānas are celebrated.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna connected to yajña and sādhana is listed: yajña vessels, yoga strap, and items associated with ascetic practice.