Adhyaya 10

Verse 1

पार्वत्युवाच । अहो तीर्थस्य माहात्म्यं गिरे रैवतकस्य च । भवस्य देवदेवस्य तथा वस्त्रापथस्य च

पार्वती म्हणाली—अहो! या तीर्थाचे, रैवतक पर्वताचे, देवदेव भव (शिव) यांचे आणि वस्त्रापथाचे माहात्म्य किती महान आहे।

Verse 2

गंगा सरस्वती चैव गोमती नर्मदा नदी । स्वर्णरेखाजले सर्वास्तथा ब्रह्मा सवासवः

गंगा, सरस्वती, गोमती व नर्मदा—या सर्व स्वर्णरेखेच्या जलात विद्यमान आहेत; तसेच इंद्रासह ब्रह्माही तेथे आहेत।

Verse 3

ब्रह्मेन्द्र विष्णुमुख्यानां देवानां शंकरस्य च । वासो विरचितस्तत्र यावद्ब्रह्मदिनं भवेत्

तेथे ब्रह्मा, इंद्र, विष्णु व अन्य प्रमुख देवांसाठी—आणि शंकरासाठीही—ब्रह्माच्या एका दिवसाइतका काळ टिकणारे वस्त्र तयार करण्यात आले।

Verse 4

क्षेत्रतीर्थप्रभावं च प्रसादात्तव शंकर । श्रुतं सविस्तरं सर्वमिदं त्वदुदितं मया

हे शंकर, तुझ्या कृपेने या क्षेत्राचे व तीर्थांचे प्रभाववैभव मी सविस्तर ऐकले; तू जे सांगितलेस ते सर्व मी श्रवण केले।

Verse 5

महेश्वर प्रभो ब्रूहि किं चकार जनेश्वरः । भोजराजो मृगीं प्राप्य स च सारस्वतो मुनिः

हे महेश्वर प्रभो, सांगावे—मृगी प्राप्त झाल्यावर जनाधिप राजा भोजाने काय केले? आणि सारस्वत मुनीने काय केले?

Verse 6

ईश्वर उवाच । तासु सर्वासु नारीषु रूपौदार्यगुणाधिका । नित्यं प्रमुदिता शांता नित्यं मंगलकारिका

ईश्वर म्हणाले—त्या सर्व स्त्रियांमध्ये ती रूप, औदार्य व गुण यांत श्रेष्ठ होती; सदैव प्रसन्न, शांत आणि नित्य मंगल करणारी होती।

Verse 7

माता स्वसा सखी पुत्री स्त्रीषु संबन्धवर्धनी । पिता भ्राता गुरुः पुत्रः पुरुषेषु तथा कृतः

स्त्रियांमध्ये ती संबंध वाढविणारी ठरली—माता, बहीण, सखी व कन्या म्हणून; आणि पुरुषांमध्येही तशीच पिता, भाऊ, गुरु व पुत्र म्हणून मानली गेली।

Verse 8

एवं गुणवतीं भार्यां प्राप्य हृष्टो जनेश्वरः । सारस्वतं मुनिं स्तुत्वा राजा वचनमब्रवीत्

अशी गुणवान पत्नी प्राप्त करून जनाधिप राजा हर्षित झाला; सारस्वत मुनींची स्तुती करून राजाने हे वचन उच्चारले।

Verse 9

राजोवाच । ब्रह्मा विष्णुर्हरः सूर्य इन्द्रोऽग्निर्मरुतां गणः । ब्रह्मचर्येण तपसा त्वया सन्तोषिताः प्रभो

राजा म्हणाला—हे प्रभो! ब्रह्मा, विष्णू, हर, सूर्य, इंद्र, अग्नी आणि मरुतगण—तुमच्या ब्रह्मचर्य व तपस्येने संतुष्ट झाले आहेत।

Verse 10

दैवतं परमं मे त्वं पिता माता गुरुः प्रभुः । येन जन्मांतरं सर्वं प्रत्यक्षं कथितं मम

तुम्हीच माझे परम दैवत—पिता, माता, गुरु आणि प्रभू; ज्यांनी माझे सर्व पूर्वजन्म मला प्रत्यक्षासारखे सांगितले।

Verse 11

सुराष्ट्रदेशो विख्यातो गिरी रैवतको महान् । भवः स्वयंभूर्भगवान्क्षेत्रे वस्त्रापथे श्रुतः

सुराष्ट्र देश विख्यात आहे आणि महान रैवतक पर्वतही प्रसिद्ध आहे; वस्त्रापथाच्या पवित्र क्षेत्रात भगवान भव स्वयंभू म्हणून श्रवणात येतात।

Verse 12

उज्जयंतगिरेर्मूर्ध्नि गौरीस्कन्दगणेश्वराः । भावयंतो भवं सर्वे संस्थिता ब्रह्मवासरम्

उज्जयंतगिरीच्या शिखरावर गौरी, स्कंद व गणेश—सर्व गणांसह—भव (शिव) यांचे ध्यान-पूजन करीत ब्रह्मदिवसपर्यंत स्थिर राहिले।

Verse 13

वामनो नगरं स्थाप्य शिवं सिद्धेश्वरं प्रति । जित्वा दैत्यं बलिं बद्ध्वा स्वयं रैवतके स्थितः

वामनाने एक नगर वसवून सिद्धेश्वर-रूप शिवाकडे प्रस्थान केले। दैत्य बलीला जिंकून बांधून तो स्वतः रैवतक पर्वतावर राहू लागला।

Verse 14

इत्येतत्सर्वमाश्चर्यं जीवद्भिर्यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

अशा रीतीने हे सर्व आश्चर्य जीवांना दिसत असेल, तर ते तीर्थयात्राविधानाच्या पालनामुळेच. वस्त्रापथात भव (शिव) हाच हरि (विष्णु) आहे।

Verse 15

त्यक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्पत्त्यश्वरथकुञ्जरान् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य गन्तव्यं निश्चितं मया

राज्य, प्रिय पुत्र, पायदळ, घोडे, रथ व हत्ती—हे सर्व त्यागून, पुत्राला राज्यावर प्रतिष्ठित करून, मी जाण्याचा दृढ निश्चय केला आहे।

Verse 16

त्वत्प्रसादाच्छ्रुतं सर्वं गम्यते यदि दृश्यते । तीर्थयात्राविधानेन भवो वस्त्रापथे हरिः

तुमच्या कृपेने मी सर्व ऐकले आहे; आणि जर तेथे जाता व पाहता येत असेल, तर तीर्थयात्राविधानाच्या पालनाने—वस्त्रापथात भव (शिव) हाच हरि (विष्णु) आहे।

Verse 17

सूर्यलोकं सोमलोकमिंद्रलोकं हरेः पुरम् । ब्रह्मलोकमतिक्रम्य यास्येऽहं शिवमंदिरम्

सूर्यलोक, सोमलोक, इंद्रलोक आणि हरिचे नगर ओलांडून, ब्रह्मलोकालाही मागे टाकून, मी शिवाच्या मंदिर-धामात जाईन।

Verse 18

श्रुत्वा हि वाक्यं विविधं नरेन्द्रात्प्रहृष्टरोमा स मुनिर्बभूव । जिज्ञासमानो हि नृपस्य सर्वं निवारयामास मुनिर्नरेन्द्रम्

राजाचे विविध वचन ऐकून तो मुनि हर्षाने रोमांचित झाला; तरी राजाचा संपूर्ण अभिप्राय जाणून घेण्यासाठी मुनिने नरेन्द्राला आवर घालण्याचा प्रयत्न केला।

Verse 19

सारस्वत उवाच । गृहेऽपि देवा हरविष्णुमुख्या जलानि दर्भा नृपते तिलाश्च । अनेकदेशांतरदर्शनार्थं मनो निवार्यं नृपते त्वयेति

सारस्वत म्हणाले—हे नृप! घरीही हर-विष्णु आदि देव आहेत; जल, दर्भ आणि तीळही आहेत. म्हणून, अनेक देश पाहण्याच्या हेतूने बाहेर धावणारे मन तू आवर।