Adhyaya 69
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 69

Adhyaya 69

या अध्यायात देवी–ईश्वर संवादातून ‘गौरीश्वर’ लिंगाचे माहात्म्य पापनाशक रूपाने सांगितले आहे. देवी विचारते—प्रसिद्ध गौरीश्वर लिंग कुठे आहे आणि त्याच्या पूजेतून कोणते फल मिळते? ईश्वर गौरीशी संबंधित एक प्रसिद्ध तपोवन वर्णन करतात; ते धनुष्य-परिमाणाने परिघ/वर्तुळाकार पवित्र क्षेत्र म्हणून मोजलेले आहे. त्या पावन परिसरात देवी एकपाद तपश्चर्या करीत असल्याचे चित्रण आहे, आणि लिंगाचे स्थान दिशानिर्देशांसह—थोडे उत्तरेकडे, ईशान कोनात, तसेच अंतरचिन्हांसह—निश्चित केले आहे. पुढे विधीफल सांगितले आहे—भक्तीने गौरीश्वर लिंगाची पूजा, विशेषतः कृष्णाष्टमीला, पापांपासून मुक्त करते. दानधर्मही साधनेचा भाग मानला आहे: गोदान, पात्र ब्राह्मणाला सुवर्णदान, आणि विशेषतः अन्नदान, जे दुष्कृत्यांचे शमन करते. फलश्रुतीचा निष्कर्ष अत्यंत प्रायश्चित्तकारी आहे—महापापीही या लिंगाच्या दर्शनमात्राने पापमुक्त होतो।

Shlokas

Verse 1

देव्युवाच । गौरीश्वरेति विख्यातं यत्त्वया लिंगमुत्तमम् । कुत्र तिष्ठति तल्लिंगं पूजितं यत्फलं लभेत्

देवी म्हणाली—तुम्ही ‘गौरीश्वर’ म्हणून प्रसिद्ध केलेले ते उत्तम लिंग कुठे स्थित आहे? आणि त्याची पूजा केल्यास कोणते फळ मिळते?

Verse 2

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं पापनारानम् । गौरीश्वरस्य देवस्य सर्वकामप्रदस्य वै

ईश्वर म्हणाले—हे देवि, ऐक; मी पापांचा नाश करणारे माहात्म्य सांगतो—त्या देव गौरीश्वराचे, जो निश्चयच सर्व कामना पूर्ण करतो.

Verse 3

इदं तपोवनं देवि ख्यातं गौर्या महाप्रभम् । धनुषां पचपंचाशत्समंतात्परिमंडलम्

हे देवि, हे तपोवन गौरीमुळे प्रसिद्ध व अत्यंत तेजस्वी आहे. ते सर्व बाजूंनी पंचावन्न धनुष्यांच्या मापाने वर्तुळाकार पसरलेले आहे.

Verse 4

तत्र मध्ये स्थिता देवी एकपादा तपोन्विता । तस्या उत्तरतो देवि किंचिदीशानसंस्थितम्

त्याच्या मध्यभागी देवी एक पायावर तपस्यायुक्त उभी आहे। हे देवि, तिच्या उत्तरेस किंचित ईशान (ईशान्य) दिशेकडे काही स्थित आहे।

Verse 5

धनुषां चतुरंते च लिंगं पापभयापहम् । यस्तत्पूजयते भक्त्या लिंगं भक्तियुतो नरः । कृष्णाष्टम्यां विशेषेण स मुक्तः पातकैर्भवेत्

चार धनुष्य अंतरावर पापभय हरिणारे एक लिंग आहे। जो भक्तिभावाने त्या लिंगाची पूजा करतो, तो भक्त—विशेषतः कृष्णाष्टमीला—पापांपासून मुक्त होतो.

Verse 6

गोदानं चात्र शंसंति सुवर्णं द्विजपुंगवे । अन्नदानं विशेषेण सर्वपापप्रशांतये

हे द्विजश्रेष्ठा, येथे गोदान व सुवर्णदान यांची प्रशंसा केली जाते. विशेषतः सर्व पापांच्या शांतीसाठी अन्नदान अत्यंत प्रशस्त मानले आहे.

Verse 7

गोघ्नो वा ब्रह्महा वाऽपि तथा दुष्कृतकर्मकृत् । सर्व पापैः प्रमुच्येत तस्य लिंगस्य दर्शनात्

गोहत्या करणारा असो वा ब्रह्महत्या करणारा, अथवा दुष्कर्म करणारा—त्या लिंगाच्या केवळ दर्शनाने तो सर्व पापांतून मुक्त होतो.

Verse 69

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये गौरीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनसप्ततितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील सप्तम प्रभासखंडाच्या प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘गौरीश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक एकोणसत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.