
या अध्यायात ईश्वर देवीला उपदेश करतात की योगेश्वरीच्या दक्षिणेस फारसे दूर नसलेल्या भैरवेश्वराच्या पवित्र स्थानी जावे. तेथील लिंग सर्व पापांचा नाश करणारे व दिव्य ऐश्वर्य देणारे असे वर्णिले आहे. पूर्वकथेने या स्थळाची महिमा दृढ केली आहे—दैत्यसंहारासाठी देवीने कार्य आरंभिले तेव्हा तिने भैरवाला आवाहन करून आपला दूत म्हणून नेमले. त्यामुळे देवी ‘शिवदूती’ आणि पुढे ‘योगेश्वरी’ या नावांनी प्रसिद्ध झाली; देवीच्या उपाधी व स्थानभूगोल यांचा संबंधही सूचित होतो. ज्या ठिकाणी भैरव दूतसेवेत नियुक्त झाला, तेथील लिंग ‘भैरवेश्वर’ म्हणून ख्यात झाले; भैरवानेच त्याची प्रतिष्ठापना केली आणि देव तसेच दैत्य—दोघांनीही त्याची पूजा केली. फलश्रुतीत सांगितले आहे की कार्तिक महिन्यात विधिपूर्वक भक्तीने पूजन केल्यास, किंवा सहा महिने अखंड आराधना केल्यास, भक्ताला इच्छित फल प्राप्त होते.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भैरवेश्वरमुत्तमम् । योगेश्वर्या दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, योगेश्वरीच्या दक्षिणेस फार दूर नसलेले उत्तम भैरवेश्वर येथे जावे।
Verse 2
सर्वपापप्रशमनं दिब्यैश्वर्यप्रदायकम् । पुरा दैत्यविनाशार्थं यदा देवी कृतोद्यमा
हे सर्व पापांचे शमन करणारे व दिव्य ऐश्वर्य देणारे आहे। पूर्वी, जेव्हा देवी दैत्यविनाशासाठी उद्यत झाली, तेव्हा हे पावन सामर्थ्य प्रकट झाले।
Verse 3
तदा भैरवमाहूय दूतत्वे नियुयोज ह । शिवदूती तदा ख्याता पश्चाद्योगेश्वरीति च
तेव्हा देवीने भैरवाला बोलावून दूतकार्याकरिता नेमले। त्या वेळी ती ‘शिवदूती’ म्हणून प्रसिद्ध झाली आणि पुढे ‘योगेश्वरी’ असेही नाव पडले।
Verse 4
भैरवो यत्र वै देव्या दूतत्वे विनियोजितः । तेन लिंगं समाख्यातं भैरवेश्वरनामकम्
ज्या ठिकाणी देवीने भैरवाला दूतकार्याकरिता नेमले, त्या कारणाने तेथील लिंग ‘भैरवेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध झाले।
Verse 5
पूजितं देवदैत्यैश्च भैरवेण प्रतिष्ठितम् । यस्तत्पूजयते भक्त्या कार्तिक्यां विधिना नरः । निरंतरं वा षण्मासं सोऽभीष्टं लभते फलम्
देव-दैत्यांनी पूजिलेले व भैरवाने प्रतिष्ठित—जो मनुष्य कार्तिक महिन्यात विधिपूर्वक भक्तिभावाने त्याची पूजा करतो, किंवा सहा महिने निरंतर करतो, तो इच्छित फल प्राप्त करतो।
Verse 63
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये भैरवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिषष्टितमोऽध्याय
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात ‘भैरवेश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नाम त्रेषष्टितम अध्याय समाप्त झाला।