Adhyaya 51

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि केतुलिंगं महाप्रभम् । राह्वीशानादुत्तरे च मंगलायाश्च दक्षिणे

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवि! मग राह्वीश्वराच्या उत्तरेस आणि मंगला (मंगलेश)च्या दक्षिणेस स्थित अत्यंत तेजस्वी केतुलिंगाकडे जावे.

Verse 2

धनुषोंतरमानेन नातिदूरे व्यवस्थितम् । लिंगं महाप्रभावं हि सर्वपातकनाशनम्

धनुष्याएवढ्या अंतरावर ते फार दूर नाही. ते लिंग महाप्रभावी असून सर्व पातकांचा नाश करणारे आहे.

Verse 3

केतुर्नाम ग्रहोत्युग्रः शिवसद्भावभावितः । वर्तुलोऽतीव विस्तीर्णो लोचनाभ्यां सुभीषणः

केतु नावाचा ग्रह अत्यंत उग्र आहे, तरी तो शिवभक्तीच्या सद्भावाने भावित आहे. तो वर्तुळाकार, अतिशय विस्तीर्ण आणि दोन नेत्रांनी भयानक आहे.

Verse 4

पलालधूमसंकाशो ग्रहपीडापहारकः । तत्राकरोत्तपश्चोग्रं दिव्याब्दानां शतं प्रिये

तो काड्याच्या धुरासारखा भासतो आणि ग्रहपीडा दूर करणारा आहे। हे प्रिये, तेथे त्याने शंभर दिव्य वर्षे घोर तप केले।

Verse 5

तस्य तुष्टो महादेवो ग्रह त्वं प्रददौ प्रिये । एकादशशतानां च ग्रहाणामाधिपत्यताम्

त्याच्यावर प्रसन्न होऊन महादेवांनी, हे प्रिये, तुला ‘ग्रह’पद दिले आणि अकराशे ग्रहशक्तींचे आधिपत्यही प्रदान केले।

Verse 6

तत्रस्थं पूजयेद्भक्त्या केतुलिंगं महाप्रभम् । केतूदये महाघोरे तस्मिन्दृष्टे विशेषतः

तेथे प्रतिष्ठित महाप्रभ केतुलिंगाची भक्तिभावाने पूजा करावी—विशेषतः केतूचा अत्यंत भयंकर उदय असताना, आणि त्या लिंगाचे दर्शन होताच तर अधिकच.

Verse 7

ग्रहपीडासु चोग्रासु पूजयेत्तं विधानतः । पुष्पैर्गंधैस्तथा धूपैर्नैवेद्यैर्विविधैः शुभैः

भयंकर ग्रहपीडा उद्भवल्यास विधिपूर्वक त्यांची पूजा करावी—पुष्पे, सुगंध, धूप आणि विविध शुभ नैवेद्य अर्पून।

Verse 8

तोषयेद्विधिवद्देवं केतुं कल्मषनाशनम्

विधिपूर्वक कल्मषनाशक देव केतूला संतुष्ट करावे।

Verse 9

इति संक्षेपतः प्रोक्तं केतुलिंगं महोदयम् । ग्रहपीडोपशमनं सर्वपातकनाशनम्

अशा रीतीने संक्षेपाने परम मंगलमय केतु-लिंग सांगितले आहे; ते ग्रहपीडा शांत करते आणि सर्व पातकांचा नाश करते.

Verse 10

एतानि नव लिंगानि ग्रहाणां कथितानि ते । यः पश्यति नरो नित्यं तस्य पीडाभयं कुतः

ग्रहांची ही नऊ लिंगे तुला सांगितली आहेत. जो मनुष्य नित्य त्यांचे दर्शन करतो, त्याला पीडेचे भय कसे राहील?

Verse 11

न दौर्भाग्यं कुले तस्य न रोगी नैव दुःखितः । जायते पुत्रवद्देवि तं रक्षंति महाग्रहाः

त्याच्या कुळात दुर्दैव नसते; कोणी रोगीही नसतो, कोणी दुःखीही नसतो. हे देवि, पुत्रासारखे महाग्रहच त्याचे रक्षण करतात.

Verse 12

इति ते कथितं सम्यक्चतुर्दशायतनं प्रिये । विघ्नेश्वरं समारभ्य यावत्केतुप्रतिष्ठितम्

अशा प्रकारे, हे प्रिये, चौदा आयतनांचे सम्यक् वर्णन तुला सांगितले—विघ्नेश्वरापासून आरंभ करून केतु-प्रतिष्ठित स्थळापर्यंत.

Verse 13

नवग्रहेश्वराणां तु माहात्म्यं पापनाशनम् । तथैव पंचलिंगानां श्रुत्वा पापैः प्रमुच्यते

नवग्रहेश्वरांचे माहात्म्य पाप नाश करणारे आहे; तसेच पंचलिंगांचे वर्णन ऐकूनही मनुष्य पापांतून मुक्त होतो.

Verse 14

कपर्द्दिनं समारभ्य चंडनाथांतकानि च । पंचैव मुद्रालिंगानि नापुण्यो वेद मानवः

कपर्द्दिनापासून आरंभ करून चंडनाथांतकापर्यंत—ही पाचच मुद्रा-लिंगे आहेत; मनुष्यातील केवळ परम पुण्यवानच त्यांना जाणतो.

Verse 15

सूर्येश्वरं समारभ्य केतुलिंगांतकानि वै । नवग्रहाणां लिंगानि नान्यो जानाति कश्चन

सूर्येश्वरापासून आरंभ करून केतुलिंगापर्यंत—ही नवग्रहांची लिंगे आहेत; त्यांचे तत्त्व खरेतर अन्य कोणी जाणत नाही.

Verse 16

चतुर्दशविधा त्वेवं प्रोक्ताऽयतनसंगतिः । यश्चैनां वेद भावेन स क्षेत्रफलमश्नुते

अशा रीतीने पवित्र आयतनांची रचना चौदा प्रकारांची सांगितली आहे. जो हे भावभक्तीने जाणतो, तो क्षेत्रफळ प्राप्त करतो.

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये केत्वीश्वरमाहात्म्यवर्णननामैकपंचाशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘केत्वीश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक एक्कावन्नावा अध्याय समाप्त झाला.