Adhyaya 366

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यायाश्च उत्तरे । सिद्धिस्थानानि दिव्यानि यत्र सिद्धा महर्षयः

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, हिरण्या नदीच्या उत्तरेकडे जावे; तेथे सिद्धीची दिव्य स्थाने आहेत, जिथे सिद्ध महर्षींनी सिद्धी प्राप्त केली आहे।

Verse 2

तत्र लिंगान्यनेकानि शक्यंते कथितुं न हि । साग्रं शतं पुनस्तत्र लिंगानां प्रवरं स्मृतम्

तेथे लिंगे इतकी अनेक आहेत की त्यांचे पूर्ण वर्णन करणे शक्य नाही; तरीही तेथे शंभराहून काही अधिक लिंगे ‘प्रवर’ म्हणजे श्रेष्ठ म्हणून स्मरणात आहेत।

Verse 3

वज्रिण्यास्तु तटे देवि लिंगान्येकोनविंशतिः । न्यंकुमत्यास्तटे देवि सहस्रं द्विशताधिकम्

हे देवी, वज्रिणीच्या तीरावर एकोणीस लिंगे आहेत; आणि हे देवी, न्यंकुमतीच्या तीरावर एक हजारावर दोनशे अधिक (म्हणजे बाराशे) लिंगे आहेत।

Verse 4

प्राधान्येन वरारोहे पूर्वे स्वायंभुवेंऽतरे । कपिलायास्तटेदेवि लिंगानां षष्टिरुत्तमा

हे वरारोहे, विशेषतः पूर्वीच्या स्वायंभुव मन्वंतरात, हे देवी, कपिला नदीच्या तीरावर साठ उत्तम लिंगे प्रसिद्ध (किंवा प्रतिष्ठित) आहेत।

Verse 5

सरस्वत्यां पुनस्तत्र लिंगसंख्या न विद्यते । एवं पंचमुखा देवि लिंगमाला विभूषिता

परंतु तेथे सरस्वती-प्रदेशात लिंगांची संख्या ज्ञात नाही। अशा रीतीने, हे देवी, पंचमुख प्रभू लिंगमाळेने विभूषित आहेत।

Verse 6

प्रभासे कथिता देवि पंचस्रोताः सरस्वती । यस्याः प्रवाहैः संभिन्नं क्षेत्रं द्वादशयोजनम्

हे देवी, प्रभासात सरस्वतीला पाच स्रोतांची म्हटले आहे। तिच्या प्रवाहांनी द्वादश योजन विस्ताराचे हे क्षेत्र धारांनी गुंफून विभागले गेले आहे।

Verse 7

तत्र वापीषु कूपेषु यत्र तत्रोद्भवं जलम् । सारस्वतं तु तज्ज्ञेयं ते धन्या ये पिबंति तत्

तेथे वाप्या व कूपांमध्ये जिथे जिथे जल उत्पन्न होते, ते ‘सारस्वत’ जल म्हणून जाणावे। धन्य ते, जे ते पितात।

Verse 8

यत्रतत्र नरः स्नात्वा सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । सारस्वतस्नानफलं लभते नात्र संशयः

तेथे जिथे कुठेही मनुष्य सम्यक श्रद्धेसह स्नान करतो, तो सारस्वत-स्नानाचे फळ प्राप्त करतो; यात संशय नाही।

Verse 9

यत्प्रोक्तं स्पर्शलिंगं तु श्रीसोमेशेति विश्रुतम् । प्रभासक्षेत्रलिंगानां कला तस्यैव शांकरी

ज्याला ‘स्पर्श-लिंग’ असे म्हटले होते, तेच ‘श्री सोमेश’ म्हणून प्रसिद्ध आहे। प्रभास-क्षेत्रातील लिंगांची शांकरी कला खरेतर त्याचीच आहे।

Verse 10

यद्वा तद्वा पूजयित्वा लिंगं क्षेत्रस्य मध्यगम् । श्रीसोमेशमिति ज्ञात्वा सोमेशः पूजितो भवेत्

क्षेत्राच्या मध्यभागी असलेले कोणतेही लिंग पूजून, ते ‘श्री सोमेश’ असे जाणल्यास, सोमेशाचीच पूजा झालेली ठरते।

Verse 365

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रकीर्णस्थानलिंगमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचषष्ट्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्री स्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेत, सातव्या ‘प्रभासखण्डा’त, पहिल्या ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्या’मध्ये ‘प्रकीर्ण स्थानील लिंगमहात्म्यवर्णन’ नावाचा ३६६ वा अध्याय समाप्त झाला।