
ईश्वर देवीला सांगतात—प्रभासक्षेत्री देवगुप्तेश्वराकडे जा; ते स्थान पश्चिमोत्तर दिशेस आहे. तेथे सोम (चंद्र) कुष्ठसदृश व्याधी व देहक्षयामुळे लज्जित होऊन गुप्तपणे तपश्चर्या करीत राहिला. हजार दिव्य वर्षांच्या तपानंतर शिव प्रत्यक्ष प्रकट झाले व प्रसन्न होऊन सोमाचा क्षय आणि रोग दूर केला. मग सोमाने देव-दानवांनीही पूजिले जाणारे महान लिंग प्रतिष्ठापित केले; गुप्त तपामुळेच त्या लिंगाला ‘गुप्तेश्वर’ हे नाव प्राप्त झाले. या लिंगाच्या दर्शन-स्पर्शाने त्वचारोग नष्ट होतो असे सांगितले आहे. विशेषतः सोमवारी पूजन केल्यास उपासकाच्या वंशातही कुष्ठरोगासह जन्म होत नाही—अशी फलश्रुती देऊन अध्याय समाप्त होतो.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवगुप्तेश्वरं प्रिये । तत्र पश्चिमवायव्ये यत्र सोमोऽकरोत्तपः
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, प्रिये, त्यानंतर देवगुप्तेश्वराकडे जावे. तेथे पश्चिम-वायव्य दिशेला तो स्थान आहे जिथे सोम (चंद्र) यांनी तप केले.
Verse 2
गुप्तो भूत्वा कुष्ठरोगाल्लज्जयाधोमुखः स्थितः । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्रभासक्षेत्र उत्तमे
कुष्ठरोगाने पीडित होऊन तो लज्जेमुळे मुख खाली घालून गुप्त राहिला. उत्तम प्रभासक्षेत्रात तो एक हजार दिव्य वर्षे तसाच स्थित राहिला.
Verse 3
ततः प्रत्यक्षतां यातः सर्वदेवपतिः शिवः । तुष्टो बभूव चंद्रस्य क्षयनाशं तथाऽकरोत्
त्यानंतर सर्वदेवपती शिव प्रत्यक्ष झाले। प्रसन्न होऊन त्यांनी चंद्राचा क्षय थांबवून त्याचा नाश केला।
Verse 4
क्षयरोगविनिर्मुक्तस्ततोऽभून्मृगलांछनः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगं सुरासुरनमस्कृतम्
क्षयरोगातून मुक्त होऊन तो ‘मृगलाञ्छन’ म्हणून प्रसिद्ध झाला। देव-दानवांनी नमस्कार केलेल्या महालिंगाची त्याने प्रतिष्ठा केली।
Verse 5
गुप्तस्तेपे तपो यस्मात्तस्माद्गुप्तेश्वरः स्मृतः । सर्वकुष्ठहरो देवो दर्शनात्स्पर्शनादपि
गुप्तपणे तप केले म्हणून तो ‘गुप्तेश्वर’ म्हणून स्मरणात आहे। तो देव दर्शनाने, स्पर्शानेही, सर्व कुष्ठ दूर करतो।
Verse 6
सोमवारे विशेषेण यस्तल्लिंगं प्रपूजयेत् । तस्यान्वयेऽपि देवेशि कुष्ठी कश्चिन्न जायते
हे देवेशी! जो विशेषतः सोमवारी त्या लिंगाची पूजा करतो, त्याच्या वंशातही कुष्ठरोगी कोणी जन्मत नाही.
Verse 354
इति श्रीस्कान्दे महा पुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशदुत्तरत्रिशततमो ऽध्यायः
अशा रीतीने श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘गुप्तेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा तीनशे पंचावन्नावा अध्याय समाप्त झाला.