Adhyaya 352
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 352

Adhyaya 352

ईश्वर देवीला दिशानिर्देश देऊन सांगतात की दुर्गा-कूटाच्या दक्षिणेस ठराविक अंतरावर सुपर्णेला तीर्थ व त्यासंबंधी भैरवी-स्थान आहे; तेथे जाऊन तीर्थयात्रेचे आचरण कसे करावे हे ते सांगतात. पुढे या स्थळाची उत्पत्ती-कथा येते—सुपर्ण गरुड पाताळातून अमृत आणून नागांच्या साक्षीने तेथे ठेवतो/सोडतो; नागांनी पाहिले व राखलेले ते स्थान पृथ्वीवर ‘सुपर्णेला’ म्हणून प्रसिद्ध झाले. ही भूमी ‘इला’ म्हणून ओळखली जाते, जी सुपर्णाने प्रतिष्ठित केली; आणि ‘सुपर्णेला’ हे नाव पाप-नाशक असल्याचे स्पष्ट केले आहे. आचारक्रमात सुपर्ण-कुंडात स्नान, तीर्थपूजन, ब्राह्मण-आतिथ्य, दान व विशेषतः अन्नदान यांचा निर्देश आहे. फलश्रुतीत प्राणघातक संकटांपासून संरक्षण, गृहस्थजीवनात शुभता, तसेच स्त्रीला ‘जीववत्सा’ होणे व संततीसमृद्धी मिळणे अशी फळे सांगितली आहेत.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सुपर्णेलां च भैरवीम् । दुर्गकूटाद्दक्षिणतो धनुःपंचशतांतरे

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर सुपर्णेला नामक भैरवीकडे जावे. ती दुर्गकूटाच्या दक्षिणेस पाचशे धनुष्य अंतरावर आहे।

Verse 2

सुपर्णेन पुरा देवि पातालादमृतं हृतम् । गृहीत्वा तत्र मुक्तं तु नागानां पश्यतां किल

हे देवी! पूर्वी सुपर्णाने पाताळातून अमृत हरण केले; ते घेऊन तेथेच, नाग पाहत असतानाच, त्याने ते सोडून दिले—असे म्हणतात।

Verse 3

ततो देव्या तदा दृष्ट्वा रक्षितं नागपार्श्वतः । ततः सुपर्णेलेत्येवं ख्याता सा वसुधातले

तेव्हा देवीने ते नागांच्या जवळ रक्षित पाहिले; म्हणून ती पृथ्वीवर ‘सुपर्णेला’ या नावाने प्रसिद्ध झाली।

Verse 4

इला तु कथ्यते भूमिः सुपर्णेन प्रतिष्ठिता । ततः सुपर्णेलेत्येव नाम्ना पातकनाशिनी

भूमीला ‘इला’ असे म्हणतात, आणि ती सुपर्णाने प्रतिष्ठित केली. म्हणून ती ‘सुपर्णेला’ या नावाने—पातकनाशिनी—प्रसिद्ध आहे।

Verse 5

सुपर्णकुण्डे तत्रैव स्नात्वा तां पूजयेन्नरः । विप्रेभ्यो भोजनं दद्यान्नापद्भिर्म्रियते नरः । जीववत्सा भवेन्नारी आत्मजैश्चाप्यलंकृता

तेथेच सुपर्णकुंडात स्नान करून पुरुषाने त्या देवीची पूजा करावी व ब्राह्मणांना भोजन द्यावे. तो पुरुष आपत्तींमुळे मरत नाही; आणि स्त्री जिवंत संततीने धन्य होते, पुत्रांनीही अलंकृत होते.

Verse 351

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सुपर्णेलामाहात्म्यवर्णनंनामैकपञ्चाशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात “सुपर्णेला-माहात्म्य-वर्णन” नामक ३५२ वा अध्याय समाप्त झाला.