Adhyaya 341
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 341

Adhyaya 341

या अध्यायात ईश्वर वायव्य (उत्तर-पश्चिम) दिशेला असलेल्या ‘आशापूर विघ्नराज’ या पवित्र देवस्थानाचे माहात्म्य सांगतात. हे स्थान ‘अकल्मष’ (निर्दोष) व ‘विघ्न-नाशक’ म्हणून प्रसिद्ध आहे; भक्तांच्या आशा-इच्छा पूर्ण करणारा म्हणून त्याला ‘आशापूरक’ हे नाव प्राप्त झाले आहे. तीर्थाची प्रभावकथा उदाहरणांनी दृढ केली आहे—राम, सीता आणि लक्ष्मण यांनी तेथे गणेश/विघ्नेशाची पूजा करून आपले अभिष्ट साध्य केले. चंद्रानेही गणाधिपाची आराधना करून इच्छित वर मिळविला; विशेषतः सर्व प्रकारच्या कुष्ठरोगाचा नाश होऊन आरोग्यलाभ होतो असे स्पष्ट सांगितले आहे. विधी असा की भाद्रपद शुक्ल चतुर्थीला देवपूजा करून मोदकांसह ब्राह्मणांना भोजन द्यावे. फलश्रुतीत विघ्नराजाच्या कृपेने इच्छित सिद्धी मिळते असे सांगून, क्षेत्ररक्षण व प्रवाशांचे विघ्न दूर करण्यासाठी ईश्वराने त्यांची नियुक्ती केली आहे असे उपसंहारात म्हटले आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । आशापूरं ततो गच्छेद्विघ्नराजमकल्मषम् । शशिभूषण वायव्ये संस्थितं विघ्ननाशनम् । आशां पूरयते यस्मात्तेनाशापूरकः स्मृतः

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर आशापूर येथे जा; निष्कलंक विघ्नराजाचे दर्शन घ्या; तो शशिभूषणाच्या वायव्य दिशेस स्थित असून विघ्नांचा नाश करणारा आहे. तो आशा पूर्ण करतो म्हणून ‘आशापूरक’ म्हणून स्मरणात आहे।

Verse 2

यत्र रामेण देवेशि सीतया लक्ष्मणेन च । समाराध्य च विघ्नेशं प्राप्तं काममभीप्सितम्

हे देवेशि! त्या स्थानी श्रीरामाने सीता व लक्ष्मणासह विघ्नेशाचे भक्तिभावाने आराधन करून इच्छित फल प्राप्त केले।

Verse 3

यत्र चंद्रमसा देवि समाराध्य गणाधिपम् । लब्धं तद्वांछितं पूर्वं सर्वकुष्ठविनाशनम्

हे देवी! त्या स्थानी चंद्रदेवाने पूर्वी गणाधिप (गणेश) यांचे आराधन करून वांछित वर मिळविला—सर्व कुष्ठरोगांचा संपूर्ण नाश।

Verse 4

चतुर्थ्यां शुक्लपक्षे च मासि भाद्रपदे तथा । तत्र संपूज्य देवेशं मोदकैर्भोजयेद्द्विजान्

भाद्रपद महिन्यातील शुक्लपक्षातील चतुर्थीला तेथे विधिपूर्वक देवेशाचे पूजन करून मोदकांनी द्विजांना (ब्राह्मणांना) भोजन घालावे।

Verse 5

वाञ्छितां लभते सिद्धिं विघ्नराजप्रसादतः । क्षेत्रस्यास्य महादेवि रक्षार्थं तु मया पुरा

विघ्नराजाच्या कृपेने वांछित सिद्धी प्राप्त होते. हे महादेवी! या क्षेत्राच्या रक्षणासाठी मी त्याला पूर्वी नियुक्त केले होते।

Verse 6

ततो नियुक्तो देवेशि यायिनां विघ्ननाशनः

म्हणून हे देवेशि! यात्रेकरू व तीर्थयात्री यांच्या विघ्नांचा नाश करण्यासाठी विघ्ननाशकाला येथे नियुक्त करण्यात आले।

Verse 341

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आशापूरविघ्नराज माहात्म्यवर्णनंनामैकचत्शरिंशदुत्तर त्रिशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात “आशापूर विघ्नराज-माहात्म्यवर्णन” नामक तीनशे एकेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला.