Adhyaya 339

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते

ईश्वर म्हणाले—मग, हे महादेवी, त्रैलोक्यात प्रसिद्ध अशा त्या कूपाकडे जावे. देविकेच्या रम्य तटी तो केवळ ‘हुँ’ या नादानेच भरून येतो.

Verse 2

ततोऽधस्तात्पुनर्याति सलिलं तत्र भामिनि । तण्डीनाम पुरा प्रोक्तो देविकातटमास्थितः

मग, हे भामिनि, तेथील जल पुन्हा खाली उतरते. पूर्वी ‘तण्डी’ नावाचा एक जण देविकेच्या तटी वसत असे, असे सांगितले आहे.

Verse 3

तपस्तेपे महादेवि शिवभक्तिपरायणः । तस्यैवं तप्यमानस्य तस्मिन्देशे वरानने

हे महादेवी, तो शिवभक्तीत परायण होऊन तप करू लागला. हे वरानने, त्या प्रदेशात तो असा तपश्चर्या करीत असताना—

Verse 4

आजगाम मृगो वृद्धस्तं देशमन्ध दृक्प्रिये । स पपात महागर्ते अगाधे जलवर्जिते

हे अंधदृष्टी-प्रिये! एक वृद्ध मृग त्या स्थानी आला आणि तो जलरहित, अतिगभीर महागर्तात पडला।

Verse 5

तं दृष्ट्वा कृपयाविष्टः स मुनिर्मौनमास्थितः । हुंकारं कुरुते तत्र भूयोभूयश्च भामिनि

ते पाहून करुणेने व्याप्त तो मुनि मौन धारण करून राहिला; पण हे भामिनी! तेथे तो पुन्हा पुन्हा ‘हुँ’ असा हुंकार करीत राहिला।

Verse 6

अथ हुंकारशब्देन तस्य गर्तः प्रपूरितः । ततो मृगो विनिष्क्रांतः कृच्छ्रेण सलिलात्प्रिये

मग ‘हुँ’ या शब्दाने तो गर्त पूर्ण भरून गेला; तेव्हा हे प्रिये! तो मृग कष्टाने पाण्यातून बाहेर आला।

Verse 7

मानुषं रूपमाश्रित्य तमृषिं पर्यपृच्छत । विस्मयं परमं गत्वा काम्यदं कर्मणः फलम्

मानवी रूप धारण करून त्याने त्या ऋषीस विचारले; परम विस्मयास जाऊन त्याने कर्माचे इच्छित फल देणारे परिणाम सांगितले।

Verse 8

मृगत्वे पतितश्चात्र नरो भूत्वा विनिर्गतः । सोऽब्रवीत्तस्य माहात्म्यं सलिलस्य द्विजोत्तमः

येथे मृगत्वात पडलेला तो पुन्हा मनुष्य होऊन बाहेर आला; मग द्विजोत्तम मुनिने त्या जलाचे माहात्म्य सांगितले।

Verse 9

अतोऽहं नरतां प्राप्तो नान्यदस्तीह कारणम् । ततस्तत्सलिलं भूयः प्रविष्टं धरणीतले

म्हणूनच मला मानुषत्व प्राप्त झाले; येथे दुसरे कारण नाही. त्यानंतर ते जल पुन्हा धरणीतलात अंतर्धान पावले।

Verse 10

ततो हुंकृतवान्भूयः स ऋषिः कौतुकान्वितः । आपूरितः पुनः कूपः सलिलेन पुरा यथा

मग कौतुकयुक्त त्या ऋषींनी पुन्हा पवित्र ‘हुँ’ असा हुंकार केला. तत्क्षणी कूप पूर्वीप्रमाणे जलाने भरून गेला.

Verse 11

ततः स कृतवान्स्नानं तथा च पितृतर्पणम् । मत्वा तीर्थवरं तत्र ततः प्राप्तः परां गतिम्

त्यानंतर त्याने तेथे स्नान केले आणि पितृतर्पणही केले. ते स्थान श्रेष्ठ तीर्थ आहे असे जाणून तो पुढे परम गतीस प्राप्त झाला.

Verse 12

अद्यापि हुंकृते तस्मिन्सलिलौघः प्रवर्तते । तत्र गत्वा नरो भक्त्या अपि पापरतोऽपि यः

आजही तेथे ‘हुँ’ असा हुंकार केला की जलाचा प्रवाह सुरू होतो. जो मनुष्य भक्तिभावाने तेथे जातो—तो पापरत असला तरी—

Verse 13

न मानुष्यं पुनर्जन्म प्राप्नोति जगतीतले । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः

तो या पृथ्वीवर पुन्हा मानुष्यजन्म प्राप्त करत नाही. जो नर तेथे स्नान करून शुद्ध होऊन श्राद्ध करतो,

Verse 14

मुच्यते सर्वपापेभ्यः पितृलोके महीयते । कुलानि तारयेत्सप्त अतीताऽनागतानि च

तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि पितृलोकी मान पावतो। तो सात कुळांचा उद्धार करतो—भूतकाळातील व येणाऱ्या काळातीलही।