Adhyaya 333

Verse 1

ईश्वर उवाच । बलभद्राच्च पूर्वेण स्थिता चासीत्सरिद्वरा । दुर्वासेश्वरनामेति बललिंगं प्रतिष्ठितम्

ईश्वर म्हणाले—बलभद्रा नदीच्या पूर्वेस एक श्रेष्ठ सरिता/तट होता; तेथे ‘दुर्वासेश्वर’ नावाने प्रसिद्ध बलवान लिंग प्रतिष्ठित आहे।

Verse 2

सर्वपापप्रशमनं दृष्टं सर्वसुखावहम् । स्नात्वा चास्य त्वमावास्यां पिंडदानं ददाति यः

हे क्षेत्र सर्व पापांचे शमन करणारे व सर्व सुख देणारे असे मानले जाते. जो येथे स्नान करून अमावास्येच्या दिवशी पिंडदान करतो, तो महान् पुण्याचा भागी होतो.

Verse 3

कल्पकोटिशतं साग्रं पितॄणां तृप्तिमावहेत् । दुर्वासेश्वरनामानं तत्र पूज्य विधानतः

यामुळे पितरांना शंभर कोटी कल्पांपर्यंत तृप्ती मिळते. तेथे ‘दुर्वासेश्वर’ नावाच्या शिवलिंगाची विधिपूर्वक पूजा करावी.

Verse 4

कोटियज्ञफलं प्राप्य सर्वान्कामा नवाप्नुयात् । तत्र लिंगान्यनेकानि ऋषिभिः स्थापितानि तु

कोटी यज्ञांचे फळ मिळवून मनुष्य सर्व इच्छित कामना प्राप्त करतो. तेथे ऋषींनी स्थापित केलेली अनेक शिवलिंगे आहेत.

Verse 5

दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा पूजयित्वा मुक्तः स्यात्सर्वकिल्बिषैः । इत्येतत्कथितं देवि क्षेत्राद्यं तं यथाक्रमम्

ते दर्शन करून, स्पर्श करून व पूजन करून मनुष्य सर्व पापांपासून मुक्त होतो. हे देवी, अशा रीतीने त्या क्षेत्राचे वर्णन क्रमाने सांगितले आहे.

Verse 6

भद्रायाः पश्चिमात्पूर्वं यथानुक्रममादितः । श्रुतं पापोपशमनं कोटियज्ञफलप्रदम्

भद्रा नदीच्या पश्चिमेकडून आरंभ करून आणि क्रमाने पूर्वेकडे जात, तू ते माहात्म्य ऐकले आहेस जे पापांचे शमन करते व कोटी यज्ञांचे फळ देते.

Verse 7

अथ क्षेत्रस्य परिधिस्थानं मधुमतीति च । तस्मान्नैरृत्यदिग्भागे स्थानं खंडघटेति च

आता क्षेत्राच्या परिघावरील सीमास्थान ‘मधुमती’ म्हणून प्रसिद्ध आहे. तेथून नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) दिशेस ‘खंडघट’ नावाचे स्थानही आहे.

Verse 8

तत्र पिंगेश्वरो देवः समुद्रतटसन्निधौ । कूपानां सप्तकं तत्र पितॄणां यत्र पाणयः । दृश्यंतेऽद्यापि देवेशि यत्र पर्वणिपर्वणि

तेथे समुद्रतटाच्या सन्निधी देव पिंगेश्वर प्रतिष्ठित आहेत. त्याच ठिकाणी सात कूपांचा समूह आहे; जिथे पितरांचे हात दिसतात—हे देवेशी, आजही प्रत्येक पर्वणी-पर्वणी.

Verse 9

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गयाकोटिगुणं फलम् । लभते नाऽत्र सन्देहः सोमामा यदि जायते

जो मनुष्य तेथे श्राद्ध करतो, त्याला गयाच्या फलापेक्षा कोटीगुण फल मिळते—यात संशय नाही; विशेषतः सोमामावास्येच्या पवित्र दिवशी.

Verse 10

तत्रैव नातिदूरे तु भद्रायाः संगमः स्मृतः । पश्चिमात्संगमात्पूर्वः संगमः समुदाहृतः

तेथेच फार दूर नाही भद्रेचा संगम स्मरणीय आहे. ‘पश्चिम संगम’च्या पूर्वेस असल्यामुळे तो ‘पूर्व संगम’ म्हणून सांगितला आहे.

Verse 11

यत्पुण्यं लभते देवि पूर्व पश्चिमसंगमे । गंगासागरयोस्तत्र तद्भद्रासंगमे लभेत्

हे देवि, पूर्व व पश्चिम संगमात—जिथे गंगा व सागर यांचा संगम आहे—जे पुण्य मिळते, तेच पुण्य भद्रा-संगमातही मिळते.

Verse 333

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये तप्तोदकस्वामिमाहात्म्ये मधुमत्यां पिंगेश्वरभद्रामाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयस्त्रिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डात, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात, तप्तोदकस्वामी-माहात्म्यात “मधुमतीतील पिंगेश्वर व भद्रा यांचे माहात्म्यवर्णन” नावाचा तीनशे तेहेतीसावा अध्याय समाप्त झाला।