Adhyaya 332
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 332

Adhyaya 332

या अध्यायात ईश्वर प्रभास-क्षेत्रातील परस्पर-संबंधित दोन पवित्र स्थळांचे निर्देश करतात—दक्षिण दिशेला ठरावीक अंतरावर असलेले तप्तोदक-कुंडांचे समूह आणि पूर्व दिशेला निश्चित अंतरावर प्रतिष्ठित देवी रुक्मिणी. तप्तोदक-कुंड हे शुद्धीचे तीर्थ असून ‘कोटी-हत्या’सारखी घोर पापेही नष्ट करणारे, असे स्पष्टपणे सांगितले आहे. विधीचा क्रम असा—प्रथम तप्त जलात स्नान करावे, नंतर देवी रुक्मिणीची संपूर्ण पूजा करावी. रुक्मिणी सर्वपापहरिणी, मंगलदायिनी व भक्तांना शुभ फल देणारी म्हणून स्तुत केली आहे. फलश्रुतीत गृहस्थधर्माच्या स्थैर्याचे आश्वासन आहे—विशेषतः स्त्रियांसाठी सात जन्मांपर्यंत गृहभंग (वैवाहिक घराचे तुटणे) होत नाही, असे तीर्थसेवा व भक्तीचे पुण्यफल सांगितले आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्माद्दक्षिणदिग्भागे धनुषां पंचभिः प्रिये । तत्र तप्तोदकुंडानि संत्यद्यापि वरानने

ईश्वर म्हणाले—हे प्रिये! तेथून दक्षिण दिशेस पाच धनुष्यांच्या अंतरावर, हे वरानने, आजही तेथे तप्त जलाची कुंडे विद्यमान आहेत।

Verse 2

कुण्डतः पूर्वदिग्भागे धनुषां पञ्चविंशतौ । रुक्मिणी संस्थिता देवी सर्वपातकनाशिनी

कुंडाच्या पूर्व दिशेस पंचवीस धनुष्यांच्या अंतरावर सर्व पातकांचा नाश करणारी देवी रुक्मिणी प्रतिष्ठित आहे।

Verse 3

स्नात्वा तप्तोदके कुण्डे कोटिहत्याविनाशने । ततः संपूजयेद्देवीं रुक्मिणीं रुक्मदायिनीम् । सप्त जन्मानि नारीणां गृहभंगो न जायते

कोटी हत्यांचे पापही नष्ट करणाऱ्या तप्तोदक कुंडात स्नान करून, नंतर सुवर्ण देणारी देवी रुक्मिणीची विधिपूर्वक पूजा करावी। स्त्रियांच्या सात जन्मांपर्यंत गृहभंग होत नाही।

Verse 332

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रुक्मिणीमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वात्रिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्याय

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशी-सहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘रुक्मिणीमाहात्म्यवर्णन’ नामक ३३२वा अध्याय समाप्त झाला।