
या अध्यायात ईश्वर देवीला उपदेश करतो की ऋषितोयाने पावन झालेल्या रम्य नदीकाठी असलेल्या विनायकाच्या श्रेष्ठ तीर्थास जावे. तेथील देवता गणेश/गणनाथ—देवगणांचा नायक—आणि त्रिपुरसंहार करणाऱ्या विश्वशक्तीशी अभिन्न असा, शैव परंपरेत त्याचा महिमा वर्णिला आहे. प्रभासाच्या महाक्षेत्रात तो उन्नत गजरूपात विराजमान असून असंख्य गणांनी वेढलेला आहे. यात्रेतील विघ्ने दूर व्हावीत म्हणून यात्रेकरूंनी पूर्ण प्रयत्नाने त्याची पूजा करावी; दररोज पुष्प, धूप इत्यादी अर्पण करण्याची आज्ञा आहे. चतुर्थीला सामुदायिक आचरणही सांगितले आहे—नगरवासी वारंवार चतुर्थीला महोत्सव करोत, ज्यामुळे राष्ट्रक्षेम होईल आणि सर्व कार्यांत सिद्धी प्राप्त होईल।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि विनायकमनुत्तमम् । ऋषितोयातटे रम्ये सर्वविघ्ननिवारणम्
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, ऋषितोयेच्या रम्य तीरावर स्थित, सर्व विघ्नांचे निवारण करणाऱ्या अनुपम विनायकाकडे जावे.
Verse 2
योऽसौ देवगणाध्यक्षः साक्षाच्च त्रिपुरान्तकः । गजरूपं समाश्रित्य ह्युन्नते जगति स्थितः । प्राभासिके महाक्षेत्रे गणानां कोटिभिर्वृतः
तोच देवगणांचा अधिपती, साक्षात् त्रिपुरान्तक; गजरूप धारण करून जगतात उन्नतपणे स्थित आहे; प्रभासाच्या महाक्षेत्रात तो कोट्यवधी गणांनी वेढलेला आहे.
Verse 3
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन यात्रा निर्विघ्नहेतवे । आराध्यो गणनाथश्च पुष्पधूपादिभिः सदा
म्हणून निर्विघ्न यात्रेच्या सिद्धीसाठी सर्व प्रयत्न करून गणनाथाचे पुष्प, धूप इत्यादी उपहारांनी सदैव विधिपूर्वक पूजन करावे।
Verse 4
चतुर्थ्यां च चतुर्थ्यां च सर्वैर्नगरवासिभिः । तस्मिन्महोत्सवः कार्यो राष्ट्रक्षेमार्थ सिद्धये
प्रत्येक चतुर्थीला नगरातील सर्व लोकांनी तेथे एकत्र येऊन महोत्सव करावा, ज्यायोगे राष्ट्राचे कल्याण व रक्षण सिद्ध होईल।
Verse 325
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उन्नतस्वामिमाहात्म्यवर्णनं नाम पंचविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘उन्नतस्वामी-माहात्म्यवर्णन’ नामक ३२५वा अध्याय समाप्त झाला।