
या अध्यायात ईश्वर महादेवीला दक्षिण दिशेस स्थित “दुर्गादित्य” नावाच्या पवित्र क्षेत्राचे माहात्म्य सांगतात; हे क्षेत्र सर्व पापांचे निवारण करणारे मानले आहे. उत्पत्तिकथेत असे येते की दुःखनाशिनी देवी दुर्गा एका वेळी क्लेशाने व्याकुळ झाली; त्या दुःखातून मुक्ती मिळावी म्हणून तिने सूर्यदेवांची दीर्घ तपश्चर्या केली. तपाने प्रसन्न होऊन दिवाकर प्रकट झाले व वर मागण्यास सांगितले. देवीने दुःखनाशाची याचना केली. तेव्हा सूर्यदेवांनी भविष्यवाणी केली की लवकरच भगवान त्रिपुरांतक (शिव) एका उंच व शुभ स्थानी उत्तम लिंगाची स्थापना करतील आणि त्या स्थानी माझे नाव “दुर्गादित्य” असे प्रसिद्ध होईल; असे सांगून ते अंतर्धान पावले. शेवटी विधी सांगितला आहे—रविवारी सप्तमी तिथी आल्यास दुर्गादित्याची पूजा करावी; फलश्रुतीनुसार सर्व दुःखे शमतात आणि कुष्ठासह विविध त्वचारोग निवळतात.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य दक्षिणसंस्थितम् । दुर्गादित्येतिनामानं सर्वपापप्रणाशनम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर त्या स्थळाच्या दक्षिणेस असलेल्या ‘दुर्गादित्य’ नावाच्या, सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या स्थानास जावे।
Verse 2
यदा दुःखमनुप्राप्ता दुर्गा दुःखविनाशिनी । सूर्यमाराधयामास तदा दुःखविनुत्तये
जेव्हा दुःखनाशिनी दुर्गेला दुःख प्राप्त झाले, तेव्हा त्या दुःखाच्या निवृत्तीसाठी तिने सूर्यदेवाची आराधना केली।
Verse 3
ततः कालेन बहुना तस्यास्तुष्टो दिवाकरः । उवाच मधुरं वाक्यं दुर्गां देवो महाप्रभाम् । वरं वरय देवेशि तपसा तुष्टवानहम्
बराच काळ गेल्यावर दिवाकर प्रसन्न झाला आणि महाप्रभा देवी दुर्गेला मधुर वचन म्हणाला—“हे देवेशी! वर माग; तुझ्या तपाने मी संतुष्ट झालो आहे.”
Verse 4
दुर्गोवाच । यदि तुष्टो दिवानाथ दुःखसंघं विनाशय
दुर्गा म्हणाली—हे दिवानाथ सूर्यदेवा, आपण प्रसन्न असाल तर माझ्या दुःखसमूहाचा नाश करा।
Verse 5
सूर्य उवाच । अचिरेणैव कालेन भगवांस्त्रिपुरांतकः । संप्राप्स्यत्युत्तमं लिंगमुन्नते स्थान उत्तमे
सूर्य म्हणाला—अतिशय अल्प काळातच भगवान त्रिपुरांतक (शिव) त्या उन्नत व उत्तम स्थानी परम श्रेष्ठ लिंग प्राप्त करतील।
Verse 6
दुर्गादित्येति मे नाम इह देवि भविष्यति । एवमुक्त्वा महादेवि तत्रैवान्तर्दधे रविः । सप्तम्यां रविवारेण दुर्गादित्यं प्रपूजयेत्
“हे देवी, येथे माझे नाव ‘दुर्गादित्य’ असे होईल।” असे बोलून, हे महादेवी, सूर्य तेथेच अंतर्धान पावला। सप्तमी तिथीस, रविवारी, दुर्गादित्याची विधिपूर्वक पूजा करावी।
Verse 7
तस्य दुःखानि सर्वाणि कुष्ठानि विविधानि च । विलयं यांति देवेशि दुर्गादित्यप्रपूजनात्
हे देवेशी, दुर्गादित्याच्या पूजेमुळे त्याची सर्व दुःखे आणि विविध प्रकारचे कुष्ठरोगही नष्ट होऊन विलीन होतात।
Verse 322
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसा हरुयां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दुर्गादित्यमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वाविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘दुर्गादित्यमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा तीनशे बावीसावा अध्याय समाप्त झाला।