Adhyaya 299
ईश्वर प्रभास-क्षेत्रात दक्षिणेकडे किंचित् अंतरावर असलेल्या माधव-देवालयाचे वर्णन करतात. तेथील देवता शंख-चक्र-गदा धारण करणारा विष्णुरूप माधव आहे, असे स्पष्ट केले आहे. शुक्लपक्षातील एकादशीला जितेंद्रिय भक्ताने उपवास करून चंदन-गंध, पुष्पे व अनुलेपनांनी विधिपूर्वक पूजा केली तर ‘परम पद’ प्राप्त होते—म्हणजेच पुनर्जन्मरहित अवस्था (अपुनर्भव). ब्रह्मदेवाची गाथा विष्णुकुंडात स्नान करून माधवपूजन केल्यास थेट त्या धामाची प्राप्ती होते, जिथे हरि स्वतः परम आश्रय म्हणून विराजमान आहेत, असे प्रमाणित करते. अखेरीस फलश्रुतीत सांगितले आहे की हे वैष्णव माहात्म्य सर्व पुरुषार्थ देणारे व सर्व पापांचा नाश करणारे आहे; म्हणूनच ते स्तुतीसह साधकासाठी संक्षिप्त पूजाविधीही ठरते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव दक्षिणे भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । शंखचक्रगदाधारी माधवस्तत्र संस्थितः
ईश्वर म्हणाले—त्याच स्थानाच्या दक्षिण भागी, फार दूर नाही, शंख-चक्र-गदा धारण करणारे माधव तेथे प्रतिष्ठित आहेत।
Verse 2
एकादश्यां सिते पक्षे सोपवासो जितेन्द्रियः । यस्तं पूजयते भक्त्या गंधपुष्पानुलेपनैः । स याति परमं स्थानमपुनर्भवदायकम्
शुक्ल पक्षातील एकादशीस उपवास करून, इंद्रिये जिंकून, जो भक्तिभावाने गंध, पुष्प व अनुलेपनांनी त्यांची पूजा करतो, तो अपुनर्भव देणारे परम धाम प्राप्त करतो।
Verse 3
अत्र गाथा पुरा गीता ब्रह्मणा लोककर्तृणा । विष्णुकुण्डे नरः स्नात्वा यो वै माधवमर्चयेत् । स यास्यति परं स्थानं यत्र देवो हरिः स्वयम्
येथे लोककर्ता ब्रह्म्याने पूर्वी ही गाथा गायिली—विष्णुकुंडात स्नान करून जो मनुष्य निश्चयाने माधवाचे अर्चन करतो, तो त्या परम स्थानास जातो जिथे स्वयं देव हरि वास करतात।
Verse 4
एतत्ते सर्वमाख्यातं माहात्म्यं विष्णुदैवतम् । सर्वकामप्रदं नृणां सर्वपातकनाशनम्
हे सर्व तुला विष्णुदैवताच्या माहात्म्यरूपाने सांगितले आहे; हे मनुष्यांना सर्व कामना प्रदान करते आणि सर्व पातकांचा नाश करते।
Verse 299
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये माधवमाहात्म्यवर्णनंनाम नवनवत्युत्तरद्वि शततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यांतर्गत ‘माधवमाहात्म्यवर्णन’ नामक दोनशे नव्याण्णवावा अध्याय समाप्त झाला।