Adhyaya 296

Verse 1

ईश्वर उवाच । तस्मादाग्नेयदिग्भागे गव्यूतिसप्तकेन च । स्थानं देवकुलंनाम देवानां यत्र संगमः

ईश्वर म्हणाले—त्या स्थानापासून आग्नेय दिशेस सात गव्यूती अंतरावर ‘देवकुल’ नावाचे पवित्र स्थान आहे, जिथे देवांचा संगम होतो.

Verse 2

ऋषीणां यत्र सिद्धानां पुरा लिंगे निपातिते । यस्माज्जातो महादेवि तस्माद्देवकुलं स्मृतम्

हे महादेवी! ज्या ठिकाणी प्राचीनकाळी ऋषी व सिद्धांनी लिंगावर अर्पण केले असता त्यातून दिव्य प्राकट्य झाले—म्हणूनच ते ‘देवकुल’ म्हणून स्मरणात आहे.

Verse 3

तस्य पश्चिमदिग्भाग ऋषितोया महानदी । ऋषीणां वल्लभा देवि सर्वपातकनाशिनी

त्याच्या पश्चिमेस ‘ऋषितोया’ नावाची महानदी वाहते; हे देवी! ती ऋषींना प्रिय असून सर्व पातकांचा नाश करणारी आहे.

Verse 4

तत्र स्नात्वा नरः सम्यक्पितॄणां निर्वपेन्नरः । सप्तवर्षायुतान्येव पितॄणां तृप्तिमावहेत्

तेथे विधिपूर्वक स्नान करून मनुष्याने पितरांसाठी यथोचित पिंड-तर्पण करावे; त्यामुळे पितरांना सत्तर हजार वर्षे तृप्ती लाभते।

Verse 5

सुवर्णं तत्र देयं तु अजिनं कंबलं तथा । आषाढे त्वमावास्यायां यत्किञ्चिद्दीयते ध्रुवम्

त्या पवित्र स्थानी सुवर्ण, मृगचर्म (अजिन) व कंबळ यांचे दान करावे; आषाढ महिन्याच्या अमावास्येला जे काही दिले जाते ते निश्चितच फलदायी ठरते।

Verse 6

वर्द्धते षोडशगुणं यावदायाति पूर्णिमा

पूर्णिमा येईपर्यंत त्याचे (दानफळ) सोळापट वाढत जाते।

Verse 7

सुवर्णं तत्र देयं तु अजिनं कंबलं तथा । मुच्यते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मकृतैरपि

तेथे सुवर्ण, मृगचर्म (अजिन) व कंबळ दान करावे; त्यामुळे सात जन्मांत केलेल्या सर्व पातकांपासूनही मनुष्य मुक्त होतो।

Verse 296

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य ऋषितोयानदीमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ या प्रथम भागातील ‘ऋषितोया नदीमाहात्म्यवर्णन’ नामक दोनशे शहाण्णवावा अध्याय समाप्त झाला।