Adhyaya 286
हा अध्याय प्रभास-क्षेत्राच्या यात्रावर्णनात देवीला उद्देशून ईश्वरांनी केलेल्या उपदेशरूपाने येतो. ईश्वर यात्रिकाला ‘पाप-नाशन’ बालार्क तीर्थाकडे जाण्यास सांगतात आणि ते अगस्त्य-आश्रमाच्या उत्तरेस, फारसे दूर नाही असे निर्देशित करतात. पुढे नामोत्पत्ती सांगितली आहे—प्राचीन काळी सूर्य (अर्क) बालरूप धारण करून तेथे तपश्चर्या करीत होता, म्हणून त्या स्थळास ‘बालार्क’ हे नाव पडले. फलश्रुतीत रविवारी दर्शन केल्यास कुष्ठादि रोग होत नाहीत आणि बालकांना रोगजन्य दुःख उद्भवत नाही असे म्हटले आहे. अशा रीतीने हा अध्याय पवित्र भूगोल, नामकारण आणि कालानुसार भक्तीशी निगडित आरोग्यफल यांचा संगम करतो।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि बालार्कं पापनाशनम् । अगस्त्याश्रमतो देवि उत्तरे नातिदूरतः
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, पापनाशक बालार्काकडे जावे; हे देवी, तो अगस्त्याश्रमाच्या उत्तरेस फार दूर नाही।
Verse 2
बाल एव तु यत्रार्कस्तपस्तेपे पुरा प्रिये । तेन बालार्क इत्येतन्नाम ख्यातं धरातले
हे प्रिये, ज्या ठिकाणी सूर्याने पूर्वी बालरूपात तप केले, त्या कारणाने पृथ्वीवर ‘बालार्क’ हे नाव प्रसिद्ध झाले।
Verse 3
तं दृष्ट्वा रविवारेण न कुष्ठी जायते नरः । बालानां रोगजा पीडा न संभूयात्कदाचन
रविवारी त्याचे दर्शन केल्यास मनुष्याला कधीही कुष्ठरोग होत नाही; आणि बालकांना रोगजन्य वेदना कधीच उद्भवत नाहीत।
Verse 286
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये बालार्कमाहात्म्यवर्णनंनाम षडशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी हजार श्लोकांच्या संहितेतील सातव्या प्रभासखण्डात, प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात “बालार्क-माहात्म्यवर्णन” नामक २८६ वा अध्याय समाप्त झाला।