Adhyaya 271
या अध्यायात प्रभासच्या मुख्य पवित्र क्षेत्राजवळ असलेल्या “ज्वालेश्वर” लिंगाची कारणकथा सांगितली आहे. ईश्वर स्पष्ट करतात की त्रिपुरारि शिवाशी संबंधित पाशुपत शर/अस्त्रतेज ज्या स्थानी पडले, तेथे ज्वालेसारखी दीप्ती प्रकट झाली; म्हणून त्या लिंगास “ज्वालेश्वर” असे नाव प्रसिद्ध झाले. अशा रीतीने दैवी युद्ध-घटना एका स्थिर तीर्थचिन्हात रूपांतरित होऊन कथा भूगोलाशी जोडली जाते. उपदेश संक्षेपाने असा आहे—या लिंगाचे केवळ दर्शन घेतल्याने भक्ताची शुद्धी होते आणि तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो. अध्यायाच्या चौकटीत यास स्कंदमहापुराणातील प्रभासखण्ड, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य अंतर्गत २७१वा अध्याय असे नामनिर्देशन केले आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्यैव संनिकृष्टे तु लिंगं ज्वालेश्वरं स्मृतम् । शरः पाशुपतो यत्र ज्वलन्वै त्रिपुरारिणा
ईश्वर म्हणाले—त्याच ठिकाणाच्या निकट ‘ज्वालेश्वर’ नावाचे लिंग प्रसिद्ध आहे; कारण त्रिपुरारि शिवाने सोडलेला पाशुपत बाण तेथे ज्वलंत झाला होता.
Verse 2
पातितो यत्प्रदेशे तु तेन ज्वालेश्वरः स्मृतः । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः
ज्या प्रदेशात तो बाण पडला, म्हणून तो ‘ज्वालेश्वर’ म्हणून स्मरणात आहे. हे देवि, त्याचे दर्शन घेताच मनुष्य सर्व पापांतून मुक्त होतो.
Verse 271
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ज्वालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखंडाच्या प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘ज्वालेश्वर माहात्म्यवर्णन’ नामक २७१वा अध्याय समाप्त झाला.