Adhyaya 261
या अध्यायात ईश्वर देवीला तत्त्वोपदेश देऊन न्यंकुमती नदीकडे निर्देश करतात. क्षेत्र-शांतीसाठी शंभूने या नदीला पवित्र मर्यादेत बांधले आहे, आणि तिच्या दक्षिण भागी सर्व पापांचा संपूर्ण नाश करणारे स्थान असल्याचे सांगितले आहे. तेथे विधिपूर्वक स्नान करून नंतर श्राद्ध केल्यास पितर नरकादि दुःखद अवस्थांतून मुक्त होतात—अशी फलश्रुती आहे. पुढे विधान असे की वैशाख महिन्यात शुक्ल पक्षातील तृतीया तिथीला स्नान करून तीळ, दर्भ आणि जलाने तर्पणसहित श्राद्ध करावे; असे श्राद्ध गंगातीरी केलेल्या श्राद्धास समतुल्य फल देणारे म्हटले आहे.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र न्यंकुमती नदी । मर्यादार्थं समानीता क्षेत्रशांत्यै च शंभुना
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवि, जिथे न्यंकुमती नदी आहे तिथे जावे; क्षेत्राची मर्यादा ठरावी व क्षेत्रशांती व्हावी म्हणून शंभूने तिला तेथे आणले आहे।
Verse 2
तस्यैव दक्षिणे भागे सर्वपापप्रणाशिनी । तस्यां स्नात्वा च वै सम्यग्यः श्राद्धं कुरुते नरः । स पितॄंस्तारयेत्सर्वान्नरकान्नात्र संशयः
त्याच्याच दक्षिण भागी सर्वपापप्रणाशिनी अशी तीर्थधारा आहे। तेथे विधिपूर्वक स्नान करून जो मनुष्य श्राद्ध करतो, तो सर्व पितरांना नरकातून तारतो—यात संशय नाही।
Verse 3
वैशाखे शुक्लपक्षे तु तृतीयायां च भामिनि । स्नात्वा तु तर्पयेद्भक्त्या तिलदर्भजलैः प्रिये । श्राद्धं कृतं भवेत्तेन गंगायां नात्र संशयः
हे भामिनि! वैशाखातील शुक्लपक्षातील तृतीयेला स्नान करून, हे प्रिये, तिळ-दर्भ व जल यांनी भक्तिभावाने तर्पण करावे. त्याने केलेले श्राद्ध गंगेत केलेल्या श्राद्धासमान मानले जाते—यात संशय नाही।
Verse 261
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये न्यंकुमतीमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डात, प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ अंतर्गत ‘न्यंकुमतीमाहात्म्यवर्णन’ नामक २६१ वा अध्याय समाप्त झाला।