Adhyaya 26
या अध्यायात ईश्वर शैव उपदेशाच्या शैलीत गंधर्वेश्वराचे माहात्म्य सांगतात. घनवाहन नावाचा गंधर्व वर प्राप्त करून कृतार्थ होतो व भक्तिभावाने शिवलिंगाची स्थापना करतो. ते लिंग “गंधर्वेश्वर” म्हणून प्रसिद्ध असून “गांधर्व-फलदायक” म्हणजे गंधर्व-संबंधी फल देणारे असे वर्णिले आहे. त्याचे स्थान सोमेशाच्या उत्तरेस आणि दंडपाणीच्या निकट निश्चित केले आहे. यानंतर पूजेची व्यवहार्य सूचना येते—वरुण-संबंधित भागात (वरदा-वारुण-भाग), धनुष्यांच्या “पंचक” मध्ये स्थित स्थानी, पंचमी तिथीस पूजन केल्यास उपासकाचे दुःख-क्लेश निवारले जातात. शेवटी कोलोफनमध्ये हा अध्याय स्कंदमहापुराणाच्या ८१,००० श्लोकसमुच्चयातील, प्राभासखंडाच्या सप्तम भागात व प्राभास-क्षेत्र-माहात्म्याच्या प्रथम विभागात अंतर्भूत असल्याचे सांगितले आहे.
Shlokas
Verse 2
ईश्वर उवाच । अथ लब्धवरस्तत्र कृतार्थो भक्तिसंयुतः । स्थापयामास लिंगं स गन्धर्वो घनवाहनः । सोमेशादुत्तरे भागे दंडपाणिसमीपतः । गन्धर्वेश्वरनामानं गान्धर्वफलदायकम्
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर तेथे वर मिळवून कृतार्थ व भक्तियुक्त असा गंधर्व घनवाहनाने एक लिंग स्थापिले। ते सोमेश्वराच्या उत्तरेस, दंडपाणीजवळ, ‘गंधर्वेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध होऊन गंधर्वसंबंधी फल देणारे आहे।
Verse 26
वरदावारुणे भागे धनुषां पञ्चके स्थितम् । पञ्चम्यां पूजयित्वा च न दुःखी जायते नरः । इति श्री स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गन्धर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षड्विंशतितमो ऽध्यायः
वरदा-तीर्थाच्या वारुण भागात, पाच धनुष्य अंतरावर हे स्थित आहे। पंचमी तिथीस तेथे पूजन केल्यास मनुष्य दुःखी होऊन जन्म घेत नाही। अशा रीतीने श्री स्कंद महापुराणातील प्रभासखण्ड, प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य अंतर्गत ‘गंधर्वेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा सव्वीसावा अध्याय समाप्त झाला।