Adhyaya 244
ईश्वर देवीला सांगतात की हिरण्यातीरी वसलेल्या ‘विचित्रेश्वर’ या श्रेष्ठ शिवक्षेत्री जावे. हे तीर्थ महापातकांचा नाश करणारे व प्रभासक्षेत्रात अत्यंत पुण्यप्रद मानले आहे. या स्थळाची उत्पत्ती ‘विचित्र’ नावाच्या यमराजाच्या लेखकाशी जोडली आहे. त्याने घोर तपश्चर्या केली आणि तिच्या फलस्वरूप तेथे महा-रौद्र लिंगाची प्रतिष्ठा झाली. फलश्रुतीत स्पष्ट आहे—जो या लिंगाचे दर्शन करतो, तो यमलोक पाहात नाही; म्हणून हे दर्शन पापनिवारक व मोक्षोपाय मानले जाते.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि विचित्रेश्वरमुत्तमम् । हिरण्यातीरनिलयं महापातकनाशनम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर हिरण्या नदीच्या तीरावर निवास करणाऱ्या, महापातकांचा नाश करणाऱ्या परम विचित्रेश्वराकडे जावे।
Verse 2
विचित्रेण महादेवि लेखकेन यमस्य च । तपः कृत्वा महारौद्रं लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम्
हे महादेवी! यमाचा लेखक विचित्र याने तप करून तेथे अत्यंत रौद्र स्वरूपाचे शिवलिंग प्रतिष्ठित केले।
Verse 3
तं दृष्ट्वा मानवो देवि यमलोकं न पश्यति
हे देवी! त्याचे (विचित्रेश्वराचे) दर्शन झाल्यावर मनुष्य यमलोक पाहत नाही।
Verse 244
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये विचित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘विचित्रेश्वर-माहात्म्यवर्णन’ नामक २४४वा अध्याय समाप्त झाला।