Adhyaya 216
या अध्यायात ईश्वर देवीला संक्षेपाने एका शैव तीर्थाचे माहात्म्य सांगतो. तो मार्कंडेश्वराच्या उत्तरेस पंधरा धनुष्य अंतरावर ‘गौतमेश्वर’ नावाचे श्रेष्ठ लिंग असल्याचे निर्देशित करतो. गुरुहत्येच्या पापाने व शोकाने पीडित गौतम ऋषींनी तेथे लिंगाची प्रतिष्ठा केली आणि तप व पूजेद्वारे त्या पापभारातून मुक्त झाले, असे कथन आहे. म्हणून हे स्थान प्रायश्चित्त व शुद्धीचे प्रभावी क्षेत्र मानले जाते. यात्रेकरिता विधी सांगितला आहे—नदीत विधिपूर्वक स्नान, लिंगाचे शास्त्रोक्त पूजन, आणि कपिला गायीचे दान. यामुळे पंचमहापातकांचा नाश होऊन पावित्र्य, आणि अखेरीस मोक्षप्राप्ती होते.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । मार्कण्डेश्वरतो देवि उत्तरे लिंगमुत्तमम् । धनुषां पञ्चदशभिर्गौतमेश्वरनामकम्
ईश्वर म्हणाले—हे देवी! मार्कण्डेश्वराच्या उत्तरेस पंधरा धनुष्यांच्या अंतरावर ‘गौतमेश्वर’ नावाचे परम उत्तम लिंग आहे।
Verse 2
गुरुं हत्वा पुरा देवि गौतमः पापदुःखितः । तत्र लिंगं प्रतिष्ठाप्य तस्मात्पापाद्व्यमुच्यत
हे देवी! पूर्वी काळी गुरुवध करून गौतम पापदुःखाने पीडित झाला; त्याने तेथे लिंगाची प्रतिष्ठा केली आणि त्या पापातून मुक्त झाला।
Verse 3
यस्तत्र कपिलां दद्यात्स्नात्वा नद्यां विधानतः । संपूज्य विधिवल्लिंगं मुच्यते पञ्चपातकैः
जो तेथे नदीत विधिपूर्वक स्नान करून कपिला गाय दान देतो आणि विधिवत् लिंगाची संपूर्ण पूजा करतो, तो पंचमहापातकांपासून मुक्त होतो।
Verse 216
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गौतमेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षोडशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डाच्या प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘गौतमेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक २१६ वा अध्याय समाप्त झाला।