Adhyaya 211
या अध्यायात ईश्वर देवीला प्रभासक्षेत्रातील पुलहेश्वर तीर्थाचे महात्म्य सांगतात. नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) दिशेकडे धनुष्य-प्रमाणाने मोजलेल्या अंतरावर पुलहेश्वर नामक शिवलिंग आहे; तेथे जाऊन भक्तिभावाने दर्शन व पूजन करावे, असा स्थाननिर्देश दिला आहे. पुलहेश्वराची भक्तिपूर्वक उपासना केल्याने यात्राफळ सिद्ध होते, असे ईश्वर प्रतिपादन करतात. विशेषतः हिरण्यदान (सुवर्ण/धनदान) केल्याने तीर्थयात्रेचे पुण्य पूर्णत्वास जाते व फलप्राप्ती सुनिश्चित होते. शेवटी हा स्कंदपुराणातील प्रभासखण्ड, प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याचा २११वा अध्याय असल्याचे नमूद केले आहे.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । पुलस्त्येश्वरात्ततो देवि नैरृते धनुषाष्टके । पुलहेश्वरनामानं तं च भक्त्या प्रपूजयेत्
ईश्वर म्हणाले—हे देवि! पुलस्त्येश्वरापासून नैऋत्य दिशेस आठ धनुष्य अंतरावर ‘पुलहेश्वर’ नामक (लिंग) आहे; त्याची भक्तिभावाने विधिपूर्वक पूजा करावी।
Verse 2
हिरण्यदानं दत्त्वा वै सम्यग्यात्राफलं लभेत्
खरोखरच, सुवर्णदान केल्याने तीर्थयात्रेचे सम्यक् फळ प्राप्त होते।
Verse 211
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुलहेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एक्याऐंशी-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात ‘पुलहेश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नामक दोनशे अकरावा अध्याय समाप्त झाला।