Adhyaya 197
या अध्यायात ईश्वर देवीला वृद्ध-प्रभासाजवळ स्थित जमदग्नीश्वर शिवाच्या तीर्थयात्रेचे उपदेश करतात. जमदग्नी ऋषींनी प्रतिष्ठित केलेले हे क्षेत्र सर्व-पाप-उपशमन करणारे असून, केवळ दर्शनानेच पुराणोक्त ‘ऋणत्रय’ातून मुक्ती मिळते असे सांगितले आहे. यानंतर ‘निधाना-वापी’ या जलतीर्थाचे वर्णन येते. तेथे स्नान व पूजा केल्यास धन-समृद्धी आणि इच्छित फलप्राप्ती होते असा विधी आहे. प्राचीन काळी पांडवांना येथे निधी (खजिना) मिळाल्यामुळे या वापीचे नाव व कीर्ती प्रसिद्ध झाली आणि ती ‘त्रैलोक्यपूजित’ मानली गेली. शेवटी फलश्रुतीत स्नानाने दुर्भाग्य नष्ट होऊन सौभाग्य प्राप्त होते व मनोकामना पूर्ण होतात असे शुभवचन दिले आहे.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि जमदग्नीश्वरं शिवम् । वृद्धप्रभाससामीप्ये नातिदूरे व्यवस्थितम्
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, वृद्ध-प्रभासाच्या सान्निध्यात, फार दूर नसलेल्या जमदग्नीश्वर शिवाकडे जावे।
Verse 2
सर्वपापोपशमनं स्थापितं जमदग्निना । तं दृष्ट्वा मानवो देवि मुच्यते च ऋणत्रयात्
जमदग्नीने स्थापित केलेले हे (लिंग) सर्व पापांचे शमन करणारे आहे; हे देवी, याचे दर्शन घेतल्याने मनुष्य त्रिविध ऋणातूनही मुक्त होतो।
Verse 3
स्नात्वा निधानवाप्यां च संपूज्य प्राप्नुयाद्धनम् । निधानं पांडवैर्लब्धं तत्र स्थाने पुरा प्रिये
निधान-वापीत स्नान करून व विधिपूर्वक पूजन केल्यास धनलाभ होतो. हे प्रिये, त्याच ठिकाणी पूर्वी पांडवांना निधान (खजिना) प्राप्त झाला होता.
Verse 4
निधानेनैव सा ख्याता वापी त्रैलोक्यवंदिता
त्या निधानामुळेच ती वापी प्रसिद्ध झाली आणि त्रैलोक्यात वंदित व प्रशंसित ठरली.
Verse 5
तस्यां स्नात्वा महादेवि दुर्भगा सुभगा भवेत् । लभते वाञ्छितान्कामानिति प्रोक्तं मया तव
हे महादेवी, तेथे स्नान केल्याने दुर्भाग्यग्रस्तही सुभाग्यवती होते; आणि इच्छित कामना प्राप्त होतात—असे मी तुला सांगितले आहे.
Verse 197
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जमदग्नीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात ‘जमदग्नीश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा एकशे सत्त्याण्णवावा अध्याय समाप्त झाला.