Adhyaya 190
ईश्वर देवीला प्राभासक्षेत्रातील नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) भागात, मुख्य पवित्र क्षेत्रापासून थोड्याच अंतरावर असलेल्या हरिच्या मोक्षदायक स्वरूपाचे—‘मोक्षस्वामी’चे—माहात्म्य सांगतात. एकादशीच्या दिवशी जिताहार (संयमित आहार) ठेवून भक्ताने विधिपूर्वक पूजन करावे, आणि विशेषतः माघ महिन्यात हा नियम अत्यंत फलदायी असल्याचे प्रतिपादन केले आहे. या उपासनेचे फळ अग्निष्टोम यज्ञफळास तुल्य म्हटले आहे. पुढे त्याच स्थानी अनशन व चांद्रायणादी व्रते केल्यास इतर तीर्थांच्या तुलनेत कोटी-गुण फल मिळते व अभिष्ट सिद्धी प्राप्त होते असे वर्णन येते. शेवटी हा अध्याय स्कंदपुराणातील प्राभासखण्ड व प्राभासक्षेत्रमाहात्म्य अंतर्गत असल्याची नोंद दिली आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तत्र मुक्तिप्रदं हरिम् । प्रभासान्नैरृते भागे नातिदूरे व्यवस्थितम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर प्रभासाच्या नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) भागात, फार दूर नसलेल्या स्थानी असलेल्या मुक्तिप्रद हरिकडे जावे।
Verse 2
एकादश्यां जिताहारो यस्तं देवि प्रपूजयेत् । माघेमासे विशेषेण सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्
हे देवी! एकादशीच्या दिवशी आहारसंयम ठेवून जो त्याचे पूजन करतो, तो विशेषतः माघ महिन्यात अग्निष्टोम यज्ञाचे फळ प्राप्त करतो।
Verse 3
यस्तत्रानशनं कुर्याद्व्रतं चान्द्रायणादिकम् । सोऽन्य तीर्थात्कोटिगुणं प्राप्नुयात्फलमीप्सितम्
जो तेथे उपवास करतो आणि चांद्रायणादी व्रतांचे अनुष्ठान करतो, तो इतर तीर्थांपेक्षा कोटीगुणे इच्छित फळ प्राप्त करतो।
Verse 190
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये मोक्षस्वामिमाहात्म्यवर्णनंनाम नवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखंडाच्या प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात ‘मोक्षस्वामी-माहात्म्यवर्णन’ नामक एकशे नव्वदावा अध्याय समाप्त झाला।