Adhyaya 169
या अध्यायात प्रभासक्षेत्रातील विधिपूर्वक तीर्थयात्रेचा क्रम ईश्वर–देवी संवादरूपाने सांगितला आहे. ईश्वर देवीला दक्षिण विभागात, देवीच्या दिग्विभागात, धनु-परिमाण अंतरावर असलेल्या ‘वैवस्वतेश्वर’ नामक लिंगाकडे जाण्याची आज्ञा देतात. या लिंगाची प्रतिष्ठा वैवस्वत मनूंनी केली असून ते सर्वकामद—इच्छित फल देणारे—असे वर्णन येते। मंदिराजवळ दिव्य ‘देवखात’ नावाचे जलस्थान आहे; तेथे स्नान करून शुद्धी करावी असे सांगितले आहे. पुढे नियमाप्रमाणे, भक्तिभावाने व इंद्रियसंयम राखून पंचोपचार पूजा करावी आणि अघोर-विधीने स्तोत्रपाठ करावा असा उपदेश आहे. या क्रमाचे पालन केल्यास सिद्धी प्राप्त होते अशी फलश्रुती देऊन, हा अध्याय प्रभासखण्डातील प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यांतर्गत असल्याचे सांगून समाप्ती केली आहे।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं वैवस्वतेश्वरम् । देव्या दक्षिणदिग्भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर वैवस्वतेश्वर नामक लिंगाकडे जावे; ते देवीच्या स्थानाच्या दक्षिण दिशेच्या भागात, तीस धनुष्य अंतरावर स्थित आहे।
Verse 2
वैवस्वतेन मनुना स्थापितं सर्वकामदम् । तत्समीपे देवखातं तिष्ठते तु महाद्भुतम्
वैवस्वत मनूंनी स्थापिलेलं हे तीर्थ सर्व कामना पूर्ण करणारे आहे. याच्या जवळ ‘देवखात’ नावाचे अत्यंत अद्भुत सरोवर आहे.
Verse 3
स्नात्वा तत्र वरारोहे यस्तं पूजयते नरः । पञ्चोपचारैर्विधिना भक्तिप्रह्वो जितेन्द्रियः । जपेदघोरविधिना स्तोत्रं सिद्धिं स चाप्नुयात्
हे वरारोहे! तेथे स्नान करून जो मनुष्य विधिपूर्वक पंचोपचारांनी—भक्तीने नम्र होऊन, इंद्रिये जिंकून—त्या (लिंग)ची पूजा करतो आणि नंतर अघोरविधीने स्तोत्राचा जप करतो, तो सिद्धी प्राप्त करतो.
Verse 169
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये वैवस्वतेश्वरमाहात्म्य वर्णनंनामैकोनसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘वैवस्वतेश्वरमाहात्म्य-वर्णन’ नावाचा एकशे एकोणसत्तरावा अध्याय समाप्त झाला.