
अध्याय १५८ मध्ये ईश्वर यात्रानिर्देशाच्या शैलीत श्रोत्याला अनंगेश्वराच्या दर्शनास सांगतात. रत्नेश्वराच्या पुढे धनुष्यभर अंतरावर अनंगेश्वर स्थित आहे असे वर्णन येते. तेथील लिंग कामदेवाने—ज्याला विष्णूचा पुत्र असेही म्हटले आहे—प्रतिष्ठापित केले; हे स्थान वैष्णव-संबंधित असून कलियुगात पापमल नष्ट करण्यास विशेष फलदायी मानले आहे. फलश्रुती स्पष्ट आहे—अनंगेश्वराचे दर्शन व पूजन केल्याने भक्ताला कामदेवासारखे आकर्षण, सौंदर्य व लोकमान्यता मिळते; तसेच वंशातही दुर्भाग्य किंवा अशुभतेचे शमन होते. अनंग-त्रयोदशीला व्रत करून विशेष पूजा करावी; ती ‘जन्मसाफल्य’ देणारी सांगितली आहे. तीर्थयात्रेची नैतिक पूर्णता म्हणून सदाचारी ब्राह्मणाला शय्यादान करण्याचा विधी आहे; विशेषतः विष्णुभक्तास दान दिल्यास पुण्य अधिक वाढते.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अनंगेश्वरमुत्तमम् । रत्नेश्वरादग्रतःस्थं धनुषान्तरमास्थितम्
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, रत्नेश्वराच्या समोर धनुष्याएवढ्या अंतरावर स्थित उत्तम अनंगेश्वराकडे जावे।
Verse 2
स्थापितं कामदेवेन तल्लिंगं विष्णुसूनुना । ज्ञात्वा तद्वैष्णवं स्थानं कलौ पातकनाशनम्
विष्णुपुत्र कामदेवाने ते लिंग स्थापित केले. ते स्थान वैष्णवस्वरूप आहे असे जाणल्यास, कलियुगात ते पापांचा नाश करणारे ठरते।
Verse 3
तं दृष्ट्वा पूजयित्वा तु कामदेवसमो भवेत् । स्वर्गविद्याधरीणां च जायते चित्तमोहकः
त्याचे दर्शन करून व पूजन केल्यास मनुष्य कामदेवासमान होतो; आणि स्वर्गातील विद्याधरींमध्येही तो चित्त मोहित करणारा ठरतो।
Verse 4
तस्यान्वयेऽपि न भवेत्कुरूपो दुर्भगोऽपि वा
त्याच्या वंशातही कोणी कुरूप किंवा दुर्भाग्यवान होत नाही।
Verse 5
तत्रानंगत्रयोदश्यां व्रतेन वरवर्णिनि । विशेषाराधनं तत्र जन्मसाफल्यकारणम्
तेथे अनंग-त्रयोदशीला, हे सुंदरवर्णे, व्रतासह केलेले विशेष आराधन जन्मसाफल्याचे कारण ठरते।
Verse 6
शय्यादानं तु दातव्यं तत्र विप्राय शीलिने । विशेषाद्विष्णुभक्ताय सम्यग्यात्राफलं लभेत्
त्या पवित्र स्थानी शीलवान विप्राला—विशेषतः विष्णुभक्ताला—शय्यादान द्यावे; असे केल्याने यात्रेचे पूर्ण फळ निश्चयाने मिळते।
Verse 158
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रत्नेश्वरमाहात्म्येऽनंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये, रत्नेश्वरमाहात्म्यांतर्गत ‘अनंगेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक एकशे अठ्ठावन्नावा अध्याय समाप्त झाला।