Adhyaya 154
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 154

Adhyaya 154

ईश्वर देवीला सांगतात की हिरण्येश्वराच्या वायव्य दिशेला ‘तीन धनुष्यां’ इतक्या अंतरावर पाप-विमोचन करणारे एक लिंग आहे. त्याचे दर्शन व स्पर्श सर्व प्राण्यांचे पाप नष्ट करतात. हे गायत्री-मंत्र/परंपरेच्या योगे प्रतिष्ठित ‘आदि-लिंग’ म्हणून वर्णिले आहे. जो ब्राह्मण शुचि होऊन तेथे जाऊन गायत्री-जप करतो, तो दुष्प्रतिग्रह (अयोग्य दान-ग्रहण) या दोषातून मुक्त होतो. ज्येष्ठ पौर्णिमेला जो यथाशक्ती दांपत्याला भोजन घालून वस्त्रदान करतो, त्याचे दौर्भाग्य दूर होते. पौर्णिमेला गंध, पुष्प व नैवेद्य अर्पून पूजन केल्यास सात जन्मांपर्यंत ब्राह्मण्य प्राप्त होते. शेवटी ब्रह्मकुंडाच्या कृपेने मिळालेला हा वृत्तांत ‘सारात सारतर’ असा संक्षेपित केला आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापविमोचनम् । हिरण्येश्वरवायव्ये धनुषां त्रितये स्थितम्

ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर, हे महादेवी, पापविमोचन करणाऱ्या त्या लिंगाकडे जावे; हिरण्येश्वराच्या वायव्य (उत्तर-पश्चिम) दिशेस तीन धनुष्यांच्या अंतरावर ते स्थित आहे।

Verse 2

पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि । आद्यं लिंगं महादेवि गायत्र्या संप्रतिष्ठितम्

हे महादेवी, हे लिंग सर्व प्राण्यांची पापे नष्ट करते—केवळ दर्शनानेही आणि स्पर्शानेही। हे आद्य लिंग असून येथे गायत्रीने याची प्रतिष्ठा केली आहे।

Verse 3

तल्लिंगं समनुप्राप्य गायत्रीं जपते तु यः । ब्राह्मणस्तु शुचिर्भूत्वा मुच्यते दुष्प्रतिग्रहात्

जो त्या लिंगाजवळ जाऊन गायत्रीचा जप करतो, तो ब्राह्मण शुद्ध होऊन दुष्प्रतिग्रह (अयोग्य दानग्रहण) या दोषापासून मुक्त होतो।

Verse 4

ज्येष्ठस्य पूर्णिमायां तु दंपती यस्तु भोजयेत् । परिधाप्य यथाशक्त्या दौर्भाग्यैर्मुच्यते नरः

ज्येष्ठ पौर्णिमेला जो पुरुष दांपत्याला भोजन घालतो आणि यथाशक्ती वस्त्रही देतो, तो मनुष्य दौर्भाग्यापासून मुक्त होतो।

Verse 5

गंधपुष्पोपहारैश्च पौर्णमास्यां तु योऽर्चयेत् । ब्राह्मण्यं जायते तस्य सप्त जन्मानि सुंदरि

हे सुंदरी, पौर्णिमेला जो तेथे गंध व पुष्प-उपहारांनी अर्चना करतो, त्याला सात जन्मांपर्यंत ब्राह्मण्य (ब्राह्मणत्वाचे पुण्य) प्राप्त होते।

Verse 6

इत्येवं कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । ब्रह्मकुण्डप्रसादेन सारात्सारतरं प्रिये

हे देवी, अशा प्रकारे पापनाशक हे माहात्म्य सांगितले. हे प्रिये, ब्रह्मकुंडाच्या प्रसादाने हे सारातही परम सार आहे.

Verse 154

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्ये गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुःपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात, ब्रह्मकुंडमाहात्म्यांतर्गत ‘गायत्रीश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक एकशे चोपन्नावा अध्याय समाप्त झाला.