
या अध्यायात ईश्वर ब्रह्मकुंडाच्या दक्षिणेस असलेल्या ‘ब्रह्मेश्वर’ या शैव तीर्थाचे माहात्म्य सांगतात. हे स्थान त्रिलोकीत प्रसिद्ध असून शिवगण त्याचे रक्षण करतात, असे सांगून प्रभास-तीर्थपरंपरेतील त्याची प्रतिष्ठा दृढ केली आहे. यात्रेकरिता ठरावीक विधीक्रम दिला आहे—प्रथम ब्रह्मेश्वराकडे जाऊन तेथे स्नान करावे; विशेषतः चतुर्दशीस, आणि अधिक विशेष अमावास्येस. त्यानंतर विधिपूर्वक श्राद्ध करून ब्रह्मेश्वराचे पूजन करावे. पुढे दानविधान—ब्राह्मणांना सुवर्णदान शंकराच्या संतोषासाठी श्रेष्ठ मानले आहे. या आचरणाचे फल म्हणून जन्मफलप्राप्ती, विपुल कीर्ती आणि ब्रह्माच्या कृपेने उत्पन्न होणारा आनंद सांगितला आहे.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो ब्रह्मेश्वरं गच्छेत्तस्य दक्षिणतः स्थितम् । ब्रह्मणा स्थापितं पूर्वं ब्रह्मकुण्डसमीपतः । त्रिषु लोकेषु विख्यातं रक्ष्यमाणं गणैर्मम
ईश्वर म्हणाले—त्यानंतर त्याच्या दक्षिणेस असलेल्या ब्रह्मेश्वराकडे जावे. ब्रह्मकुंडाजवळ पूर्वी ब्रह्म्याने स्थापित केलेले हे लिंग त्रैलोक्यात विख्यात असून माझ्या गणांनी रक्षित आहे.
Verse 2
तत्र स्नात्वा चतुर्दश्याममावास्यां विशेषतः । श्राद्धं च विधिवत्कृत्वा ब्रह्मेशं पूजयेत्ततः
तेथे स्नान करून—विशेषतः चतुर्दशी व अमावास्येला—विधिपूर्वक श्राद्ध करून, नंतर ब्रह्मेश (ब्रह्मेश्वर) याची पूजा करावी.
Verse 3
विप्रेभ्यः कांचनं दद्यात्प्रीतये शंकरस्य च
शंकराच्या प्रीत्यर्थ ब्राह्मणांना सुवर्णदान करावे.
Verse 4
एवं कृत्वा नरो देवि लभते जन्मनः फलम् । विपुलां कीर्तिमायाति मोदते ब्रह्मणा प्रिये
हे देवी! असे केल्याने मनुष्य जन्माचे खरे फळ प्राप्त करतो. तो विपुल कीर्ती मिळवतो आणि, हे प्रिये, ब्रह्म्यासह आनंदित होतो.
Verse 150
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुंडमाहात्म्ये ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचाशदु त्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात, ब्रह्मकुंडमाहात्म्यांतर्गत “ब्रह्मेश्वरमाहात्म्यवर्णन” नामक एकशे पन्नासावा अध्याय समाप्त झाला।