
ईश्वर महादेवीला विचित्रेश्वर तीर्थयात्रेचा क्रम सांगतात. प्राभासक्षेत्रातील त्या भागात पूर्व दिशेकडे, थोडेसे आग्नेय (दक्षिण-पूर्व) मर्यादेत, दहा धनुष्यांच्या अंतरावर हे श्रेष्ठ लिंग स्थित आहे—अशी सूक्ष्म स्थाननिर्देशना येथे येते. उत्पत्तिकथेत यमाचा लेखक ‘विचित्र’ याने अत्यंत कठोर तप करून हे महालिंग प्रतिष्ठापित केले असे सांगितले आहे. या लिंगाचे दर्शन व पूजन केल्यास सर्व पातकांचा नाश होतो; आणि विधिपूर्वक पूजा केल्यास भक्त दुःखी होत नाही—अशी फलश्रुती अध्यायात प्रतिपादिली आहे.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि विचित्रेश्वरमुत्तमम् । तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिदाग्नेयगोचरे । धनुषां दशके तत्र स्थितं पापप्रणाशनम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, मग उत्तम विचित्रेश्वराकडे जावे. तेथून पूर्व दिशेकडे, किंचित आग्नेय (दक्षिण-पूर्व) भागात, दहा धनुष्यांच्या अंतरावर तो पापप्रणाशक स्थित आहे.
Verse 2
विचित्रेण महादेवि लेख केन यमस्य च । स्थापितं तन्महालिंगं तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
हे महादेवी, विचित्र आणि यमाचा लेखक (लेखक) यांनी अत्यंत दुश्चर तप करून त्या महालिंगाची स्थापना केली।
Verse 3
तं दृष्ट्वा पूजितं चैव मुक्तः स्यात्सर्वपातकैः । संपूज्य च विधानेन न दुःखी जायते नरः
त्याचे दर्शन व पूजन केल्याने मनुष्य सर्व पातकांतून मुक्त होतो; आणि विधिपूर्वक संपूर्ण पूजन केल्यास तो दुःखात जन्म घेत नाही।
Verse 143
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये विचित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एक्याऐंशी सहस्र श्लोकांच्या संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डाच्या प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यात ‘विचित्रेश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नामक एकशे त्रेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला।