Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कपर्दी यत्र संस्थितः । तस्यैव उत्तरे भागे नातिदूरे व्यवस्थितः । चिंतितार्थप्रदो देवि चिन्तामणिरिवापरः

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi kapardī yatra saṃsthitaḥ | tasyaiva uttare bhāge nātidūre vyavasthitaḥ | ciṃtitārthaprado devi cintāmaṇirivāparaḥ

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, नंतर जिथे कपर्दी (शिव) प्रतिष्ठित आहेत तिथे जावे. त्याच्याच उत्तरेकडे, फार दूर नाही, हे देवी, आणखी एक स्थान आहे जे चिंतित फल देणारे—जणू दुसरे चिंतामणी।

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formततः-शब्दः; क्रम/अपादानार्थक-अव्यय (then/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
कपर्दीKapardī (Śiva, the matted-haired)
कपर्दी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपर्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative locative adverb: ‘where’)
संस्थितःis situated
संस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तस्यof that / his
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम
एवindeed / just
एव:
Nishedha/Avadharana (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
उत्तरेin the northern
उत्तरे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (भागे इति पदस्य विशेषण)
भागेpart/region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
नातिदूरेnot very far (away)
नातिदूरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootन (अव्यय) + अतिदूर (प्रातिपदिक)
Formनञ्-समासार्थ (negation with degree: ‘not very far’); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (अधिकरणे)
व्यवस्थितःis located / stands
व्यवस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + अव + स्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चिंतितार्थप्रदःgiver of wished-for boons
चिंतितार्थप्रदः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिंतित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + प्रद (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘giver of desired objects’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
देविO देवी
देवि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
चिन्तामणिःwish-fulfilling gem (cintāmaṇi)
चिन्तामणिः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootचिन्ता (प्रातिपदिक) + मणि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
इवlike
इव:
Upamana-dyotaka (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (particle of comparison: ‘like’)
अपरःanother
अपरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kapardī–Cintāmaṇi (Prabhāsa)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī/Devī (Pārvatī)

Scene: Śiva as Kapardī (matted hair, ascetic splendor) presiding in a shrine; a pilgrim path leading north to another sanctum glowing like a jewel (Cintāmaṇi), with Devī listening as Īśvara points out the route.

Ī
Īśvara
M
Mahādevī (Pārvatī)
K
Kapardī (Śiva)
C
Cintāmaṇi

FAQs

Sacred places linked to Śiva are portrayed as living sources of grace that fulfill righteous aspirations when approached with faith.

A northern shrine near Kapardī in Prabhāsakṣetra, praised as “Cintāmaṇi-like” in granting wishes.

Pilgrimage instruction: to go to Kapardī and then to the nearby northern sacred spot.