Adhyaya 137
या अध्यायात ईश्वर-अनुमोदित वाणीने पवित्र क्षेत्राचा प्रमुख क्षेत्रपाल कंकाल भैरव यांचे माहात्म्य सांगितले आहे. भैरवांनी त्यांना क्षेत्ररक्षणासाठी नेमले असून विकृत वृत्तीच्या जीवांच्या अपायकारक हेतूंना आवर घालणे व दुष्ट संकल्पांचा प्रतिकार करणे हे त्यांचे कार्य असल्याचे वर्णन आहे. श्रावण महिन्यात शुक्ल पंचमी आणि आश्विन महिन्यात शुक्ल अष्टमी या दिवशी त्यांच्या पूजेचा विशेष काळ सांगितला आहे. भक्तिभावाने बळी व पुष्प अर्पण करून जो भक्त क्षेत्रात राहून पूजन करतो, त्याच्या कार्यात निर्विघ्नता येते आणि कंकाल भैरव त्याचे स्वतःच्या पुत्राप्रमाणे संरक्षण करतात, असे फलश्रुतीत म्हटले आहे.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं पश्येत्क्षेत्रपालमनुत्तमम् । कंकालभैरवंनाम भैरवेण नियोजितम् । तस्य क्षेत्रस्य रक्षार्थं प्राणिनां दुष्टचेतसाम्
ईश्वर म्हणाले—तेथेच त्या अनुपम क्षेत्रपालाचे दर्शन घ्यावे; त्याचे नाव कंकालभैरव. भैरवाने त्याला नेमले असून तो त्या पवित्र क्षेत्राचे रक्षण करतो व दुष्टचित्त प्राण्यांना आवरतो।
Verse 2
श्रावणे शुक्लपञ्चम्यामष्टम्यामाश्विनस्य च । यस्तं पूजयते भक्त्या बलिपुष्पादिभिः क्रमात्
श्रावणातील शुक्ल पंचमी व आश्विनातील अष्टमी या दिवशी जो कोणी भक्तिभावाने त्याची पूजा करतो आणि क्रमाने बळी, पुष्प इत्यादी अर्पण करतो—
Verse 3
तस्य क्षेत्रे निवसतः पुष्करस्य महात्मनः । निर्विघ्नकारी भवति तथा रक्षति पुत्रवत्
त्या क्षेत्रात वास करणाऱ्या महात्मा पुष्करासाठी तो विघ्ननाशक ठरतो आणि पुत्राप्रमाणे त्याचे रक्षण करतो।
Verse 137
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कंकालभैरवक्षेत्रपालमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘कंकालभैरव क्षेत्रपालमाहात्म्यवर्णन’ नामक १३७वा अध्याय समाप्त झाला।