
या अध्यायात ईश्वर देवीला उपदेश करतात की दुःखान्तकारिणीच्या पूर्वेस ‘धनुष्यांच्या सप्तक’ परिघात असलेल्या परम तीर्थ लोमशेश्वरास जावे. तेथे गुहेमध्ये महालिंगाची स्थापना ऋषी लोमशांनी अत्यंत कठोर तप करून केली, असे वर्णन येते. पुढे दीर्घायुष्याचे रहस्य सांगितले आहे—देहावरील जितके रोम, तितके इंद्र; इंद्र एकामागून एक नष्ट होत जातात तसे रोमपात होतो. ईश्वरकृपेने लोमश मुनी अनेक ब्रह्मांच्या आयुष्यापर्यंत जगतात. जो भक्तिभावाने लोमशपूजित त्या लिंगाचे पूजन करतो, तो दीर्घायुषी, निर्व्याध, नीरुज व सुखी राहतो—अशी फलश्रुती आहे.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लोमशेश्वरमुत्तमम् । दुःखान्तकारिणीपूर्वे धनुषां सप्तके स्थितम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर दुःखान्तकारिणीच्या पूर्वेस सात धनुष्य अंतरावर स्थित असलेल्या उत्तम लोमशेश्वराकडे जावे.
Verse 2
स्थापितं तत्र देवेशि लोमशेन महर्षिणा । गुहामध्ये महालिंगं तपः कृत्वा सुदुश्चरम्
हे देवेशी! तेथे महर्षी लोमशांनी अतिशय दुष्कर तप करून गुहेच्या आत महालिंगाची स्थापना केली.
Verse 3
कोटीनां त्रितयं सार्धमिंद्राद्याः स्वर्भुजः प्रिये । यदा नाशं गमिष्यंति तदा तस्य क्षयो ध्रुवम्
प्रिये, इंद्रादि स्वर्गभोगी साडे तीन कोटी (वर्षे) टिकतात; जेव्हा ते नाश पावतील, तेव्हा त्या व्यवस्थेचा क्षय निश्चितच होतो.
Verse 4
यावंति देहरोमाणि इन्द्रास्तावन्त एव च । क्रमादिन्द्रे विनष्टे तु तल्लोमपतनं भवेत्
देहावर जितके रोम आहेत तितकेच इंद्र आहेत; आणि क्रमाने जेव्हा एखादा इंद्र नष्ट होतो, तेव्हा त्यानुसार एक-एक रोम गळून पडतो.
Verse 5
एवमीशप्रसादेन चिरायुर्लोमशोऽभवत् । ब्रह्माणः षड्विनश्यन्ति समग्रायुषि लोमशे
अशा रीतीने ईश (शिव) यांच्या कृपेने लोमश दीर्घायुषी झाला; लोमशाच्या संपूर्ण आयुष्यात सहा ब्रह्मेही नष्ट होतात.
Verse 6
य एवं पूजयेद्भक्त्या तल्लिंगं लोमशार्चितम् । सोऽपि दीर्घायुराप्नोति निर्व्याधिर्नीरुजः सुखी
जो भक्तीने लोमशाने पूजलेल्या त्या लिंगाची पूजा करतो, तोही दीर्घायुष्य प्राप्त करतो—रोगरहित, वेदनारहित व सुखी होतो.
Verse 136
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये लोमशेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्त्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम ‘प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य’ मध्ये ‘लोमशेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक एकशे छत्तीसावा अध्याय समाप्त झाला.