
ईश्वर देवीला उपदेश करतात की ब्रह्माच्या पश्चिम विभागात, सांगितलेल्या चिन्हांनुसार व अंतर-निर्देशांप्रमाणे स्थित असलेल्या परम शाण्डिल्येश्वर लिंगाकडे जा. हे लिंग अत्यंत प्रभावी आहे; केवळ दर्शनमात्रानेही पाप-नाश व मल-क्षय होतो, असे या अध्यायात सांगितले आहे. यानंतर ब्रह्मर्षी शाण्डिल्य यांचे वर्णन येते—ते ब्रह्माचे सारथी, तपस्वी, तेजस्वी, ज्ञाननिष्ठ व जितेंद्रिय आहेत. ते प्रभास क्षेत्रात येऊन घोर तप करतात, सोमेशाच्या उत्तरेस एक महान लिंग प्रतिष्ठापित करतात आणि शंभर दिव्य वर्षे स्वतः त्याची पूजा करतात. अखेरीस ते अभिष्ट प्राप्त करून कृतकृत्य होतात; नंदीश्वराच्या कृपेने त्यांना अणिमा इत्यादी योगसिद्धीही प्राप्त होतात. फलश्रुती अशी की जो कोणी शाण्डिल्येश्वराचे दर्शन करतो तो तत्क्षणी शुद्ध होतो; बाल्य, यौवन वा वार्धक्यात जाणून-अजाणून केलेली पापेही या दर्शनाने नष्ट होतात.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शांडिल्येश्वरमुत्तमम् । ब्रह्मणः पश्चिमे भागे धनुषां षोडशांतरे
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर उत्तम शांडिल्येश्वराकडे जा. तो ब्रह्मदेवाच्या स्थानाच्या पश्चिम भागी, सोळा धनुष्य अंतरावर स्थित आहे.
Verse 2
महाप्रभावं लिङ्गं तद्दर्शनात्पापनाशनम्
ते लिंग महाप्रभावी आहे; त्याचे दर्शन होताच पापांचा नाश होतो.
Verse 3
शांडिल्योनाम ब्रह्मर्षिः सारथिर्ब्रह्मणः स्मृतः । तपस्वी स महातेजा ज्ञाननिष्ठो जितेन्द्रियः
शांडिल्य नावाचे एक ब्रह्मर्षी होते; ते ब्रह्मदेवाचे सारथी म्हणून स्मरणात आहेत. ते तपस्वी, महातेजस्वी, ज्ञाननिष्ठ व जितेंद्रिय होते.
Verse 4
स प्रभासं समासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् । प्रतिष्ठाप्य महालिंगं सोमेशादुत्तरे स्थितम्
तो प्रभासास येऊन अत्यंत कठोर तप करू लागला आणि सोमेश्वराच्या उत्तरेस स्थित महालिंगाची प्रतिष्ठा केली.
Verse 5
स स्वयं पूजयामास दिव्याब्दानां शतं प्रिये । ततोऽभिलषितं प्राप्य कृतकृत्यो बभूव ह
हे प्रिये, त्याने स्वतः त्या लिंगाची शंभर दिव्य वर्षे पूजा केली. मग अभिलषित फल प्राप्त होऊन तो कृतकृत्य झाला।
Verse 6
नन्दीश्वरप्रसादेन अणिमादिगुणैर्युतः । तं दृष्ट्वा तु नरः सद्यो विपापः संप्रजायते
नंदीश्वराच्या प्रसादाने ते (क्षेत्र/देवालय) अणिमा इत्यादी सिद्धिगुणांनी युक्त आहे. त्याचे दर्शन होताच मनुष्य तत्क्षणी पापमुक्त होतो।
Verse 7
बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धक्ये यौवनेऽपि वा । अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यः करोति नरः प्रिये । तत्सर्वं नाशमायाति शांडिल्येश्वरदर्शनात्
हे प्रिये, मनुष्य बाल्य, यौवन किंवा वार्धक्यात जे पाप करतो—अज्ञानाने किंवा जाणूनबुजून—ते सर्व शांडिल्येश्वराच्या दर्शनाने नष्ट होते।
Verse 126
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये शाण्डिल्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम षड्विंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम ‘प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्य’ मध्ये ‘शांडिल्येश्वर-माहात्म्य-वर्णन’ नामक एकशे सव्वीसावा अध्याय समाप्त झाला।