Adhyaya 124
या अध्यायात शिव–देवी संवादातून पश्चिम दिशेतील गौरीच्या एका विशेष तीर्थाचे वर्णन येते, जिथे देवी ‘सौभाग्येश्वरी’ म्हणून वैवाहिक मंगल व कल्याण देणारी मानली जाते. स्थळाची ओळख ‘रावणेश’ असा रावणाशी संबंधित उल्लेख आणि ‘पाच धनुष्यांचा समूह’ अशा स्थानसूचक नावाने करून दिली आहे. कारणकथेत अरुंधती देवीने सौभाग्यप्राप्तीच्या इच्छेने तेथे गौरीपूजेत तल्लीन होऊन कठोर तप केले व देवीच्या प्रभावाने परम सिद्धी मिळवली असे सांगितले आहे. माघ शुद्ध तृतीया हा विशेष पुण्यकाल मानला आहे. फलश्रुती स्पष्ट आहे—जो भक्तिभावाने सौभाग्येश्वरीची उपासना करतो, त्याला या जन्मातच नव्हे तर पुढील जन्मांतही सौभाग्य प्राप्त होते.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि गौरीं सौभाग्यदायिनीम् । पश्चिमे रावणेशस्य धनुषां पञ्चके स्थिताम्
ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी! त्यानंतर रावणेशाच्या पश्चिमेस ‘पाच धनुष्य’ एवढ्या अंतरावर स्थित, सौभाग्य देणाऱ्या गौरीकडे जावे।
Verse 2
यत्रातप्यत्तपो घोरं स्वयं देवी ह्यरुंधती । सौभाग्यं कांक्षमाणा सा गौरीपूजापरायणा
जिथे स्वयं देवी अरुंधतीने सौभाग्याची इच्छा धरून, गौरीपूजेत पूर्णतः तल्लीन होऊन, घोर तप केले होते।
Verse 3
संप्राप्ता परमां सिद्धिं तस्या देव्याः प्रभावतः । तृतीयायां शुक्लपक्षे माघे मासि वरानने
हे वरानने! त्या देवीच्या प्रभावाने तिला परम सिद्धी प्राप्त झाली—माघ महिन्यातील शुक्लपक्षाच्या तृतीयेला।
Verse 4
यस्तां पूजयते भक्त्या स सौभाग्यमवाप्नुयात् । अन्यजन्मनि देवेशि नात्र कार्या विचारणा
हे देवेशी! जो भक्तिभावाने तिची पूजा करतो, तो सौभाग्य प्राप्त करतो—पुढील जन्मातही; याविषयी विचार करण्याची गरज नाही।
Verse 124
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सौभाग्येश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्विशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यात “सौभाग्येश्वरीमाहात्म्यवर्णन” नामक एकशे चोवीसावा अध्याय समाप्त झाला।