Adhyaya 122
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 122

Adhyaya 122

या अध्यायात ईश्वर देवीला प्राभास-क्षेत्रातील ‘चित्राङ्गदेश्वर’ या विशिष्ट लिंगाचे माहात्म्य संक्षेपाने सांगतात. प्रवास-सूचनाही दिली आहे—हे लिंग नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) दिशेला सुमारे वीस धनुष्य अंतरावर आहे. या देवस्थानाची प्रतिष्ठा गंधर्वराज चित्राङ्गदाने केली. स्थळाची पावनता ओळखून त्याने कठोर तप केले, महेश्वराची आराधना करून प्रसन्न केले आणि तेथे लिंग स्थापन केले. भावपूर्वक येथे पूजन करणाऱ्यास गंधर्वलोकाची प्राप्ती होते व गंधर्वांचे सान्निध्य लाभते. शुक्ल त्रयोदशीला विधिपूर्वक शिवस्नान करून, क्रमाने विविध पुष्पे, सुगंध-द्रव्ये व धूप यांनी पूजा करण्याचे विधान सांगितले आहे. योग्य विधी आणि अंतःकरणातील भाव यांसह केलेली उपासना सर्व इच्छित कार्यांची पूर्ण सिद्धी देते, असे फल सांगितले आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं चित्रांगदेश्वरम् । तस्यैव नैरृते भागे धनुर्विंशतिभिः स्थितम्

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, मग चित्रांगदेश्वर नामक लिंगाकडे जावे. ते त्याच्याच नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) भागात वीस धनुष्य अंतरावर स्थित आहे.

Verse 2

चित्रांगदेन देवेशि गंधर्वपतिना प्रिये । क्षेत्रं पवित्रं ज्ञात्वा वै लिंगं तत्र प्रतिष्ठितम् । कृत्वा तपो महाघोरं समाराध्य महेश्वरम्

हे देवेशी प्रिये, गंधर्वांचा अधिपती चित्रांगदाने त्या क्षेत्राची पवित्रता जाणून तेथे लिंगाची प्रतिष्ठा केली. अत्यंत घोर तप करून त्याने महेश्वराची विधिपूर्वक आराधना केली.

Verse 3

अथ यो भावसंयुक्तस्तल्लिगं संप्रपूजयेत् । गांधर्वलोकमाप्नोति गन्धर्वैः सह मोदते

आता जो कोणी भावभक्तीने त्या लिंगाची यथाविधी पूजा करतो, तो गांधर्वलोक प्राप्त करतो आणि तेथे गंधर्वांसह आनंदित होतो.

Verse 4

तत्र शुक्लत्रयोदश्यां संस्नाप्य विधिना शिवम् । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्गंधधूपैरनु क्रमात् । स प्राप्नोत्यखिलं कामं मनसा यद्यदीप्सितम्

तेथे शुक्लपक्षातील त्रयोदशीला विधिपूर्वक शिवाचे स्नान घालून, क्रमाने विविध पुष्पे, सुगंध व धूप यांनी पूजा करावी. तो मनात जे जे इच्छितो ते सर्व काम्य फळ प्राप्त करतो.

Verse 122

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रांगदेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वाविंशत्युत्तरशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडात, प्रथम प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यांतर्गत ‘चित्रांगदेश्वरमाहात्म्यवर्णन’ नामक एकशे बाविसावा अध्याय समाप्त झाला.