Adhyaya 112
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 112

Adhyaya 112

अध्याय ११२ मध्ये ईश्वर देवीला प्रवासवर्णनाच्या शैलीत उपदेश करतात व रामेशाच्या पूर्वेस तीस धनुष्य अंतरावर असलेल्या प्रसिद्ध लक्ष्मणेश्वर तीर्थाचे महात्म्य सांगतात. तेथील लिंग तीर्थयात्रेदरम्यान लक्ष्मणाने प्रतिष्ठापित केले असे वर्णन आहे; ते महापापहर व देवांनी पूजिलेले आहे. भक्तीची पद्धती येथे सांगितली आहे—नृत्य, गीत, वाद्यांसह पूजन, होम व जप, तसेच ध्यान-समाधीत स्थिर होऊन आराधना; याचे फल ‘परमा गती’ असे म्हटले आहे. दानविधीही ठरविला आहे—गंध, पुष्प इत्यादी क्रमाने अर्पण करून देवतेचा सन्मान केल्यावर योग्य द्विजाला अन्न, जल व सुवर्ण दान करावे. माघ महिन्यातील कृष्ण चतुर्दशीला विशेष महत्त्व देऊन त्या दिवशी स्नान, दान व जप अक्षय फल देतात असे प्रतिपादन आहे. शेवटी हा अध्याय प्राभास खंड व प्राभासक्षेत्र-माहात्म्याच्या अंतर्गत असल्याचे सूचित केले आहे.

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लक्ष्मणेश्वरमुत्तमम् । रामेशात्पूर्वदिग्भागे धनुस्त्रिंशकसंस्थितम्

ईश्वर म्हणाले—हे महादेवी, मग रामेश्वराच्या पूर्व दिशेस तीस धनुष्य अंतरावर स्थित उत्तम लक्ष्मणेश्वराकडे जावे।

Verse 2

स्थापितं लक्ष्मणेनैव तत्र यात्रागतेन वै । महापापहरं देवि तल्लिंगं सुरपूजितम्

तेथे यात्रेस आलेल्या लक्ष्मणानेच ते लिंग स्थापित केले. हे देवी, ते लिंग महापापहर असून देवांनी पूजिलेले आहे.

Verse 3

यस्तं पूजयते भक्त्या नृत्यगीतादिवादनैः । होमजाप्यैः समाधिस्थः स याति परमां गतिम्

जो भक्तिभावाने नृत्य, गीत व वाद्यांच्या नादाने, तसेच होम व जपाने, समाधिस्थ होऊन त्याची पूजा करतो, तो परम गतीस प्राप्त होतो।

Verse 4

अन्नोदकं हिरण्यं च तत्र देयं द्विजातये । संपूज्य देवदेवेशं गंधपुष्पादिभिः क्रमात्

तेथे द्विज (ब्राह्मण) यास अन्न, जल व सुवर्ण द्यावे. नंतर क्रमाने गंध, पुष्प इत्यादींनी देवदेवेश्वराची विधिपूर्वक पूजा करून—

Verse 5

माघे कृष्णचतुर्दश्यां विशेषस्तत्र पूजने । स्नानं दानं जपस्तत्र भवेदक्षयकारकम्

माघ महिन्याच्या कृष्ण चतुर्दशीला तेथे पूजेला विशेष महत्त्व आहे. तेथे केलेले स्नान, दान व जप अक्षय पुण्य देणारे ठरते।

Verse 112

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रामेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये लक्ष्मणेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम द्वादशोत्तरशततमो ऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीति-साहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखण्डातील प्रथम प्रभासक्षेत्र-माहात्म्यांतर्गत रामेश्वरक्षेत्र-माहात्म्यात ‘लक्ष्मणेश्वर-माहात्म्यवर्णन’ नावाचा एकशे बारावा अध्याय समाप्त झाला।