Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17
Devanagari script
अपि कीटः पतंगो वा वृक्षा वा ये तदाश्रिताः । यांति ते कृष्णसदनं संसारे न पुनर्हिं ते
Transliteration
api kīṭaḥ pataṃgo vā vṛkṣā vā ye tadāśritāḥ | yāṃti te kṛṣṇasadanaṃ saṃsāre na punarhiṃ te
Translation
तेथे आश्रय घेणारा कीटक, पतंग किंवा वृक्षही कृष्णसदनास पोहोचतो; मग तो पुन्हा संसारात परत येत नाही।
Word by Word
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपवाद-अव्यय (even/also)
कीटःan insect
कीटः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकीट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पतङ्गःa moth/winged insect
पतङ्गः:
Karta (Co-subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपतङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (disjunctive particle: or)
वृक्षाःtrees
वृक्षाः:
Karta (Co-subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वाor
वा:
Sambandha (Disjunction)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (or)
येwho/which
ये:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (relative pronoun), प्रथमा, बहुवचन, पुंलिङ्ग (सामान्यतः)
तदाश्रिताःdependent on that (place/one)
तदाश्रिताः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + आश्रित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तद्-आश्रित = dependent on that); आश्रित = क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle) from आ+श्रि (धातु); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifier of ये)
यान्तिthey go
यान्ति:
Kriya (Verb)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन
कृष्णसदनम्Krishna’s abode
कृष्णसदनम्:
Gati-Karman (Goal/Object of motion/गतिकर्म)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक) + सदन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: कृष्णस्य सदनम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
संसारेin worldly existence
संसारे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंसार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (Negation marker)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-अव्यय (again)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन
Speaker
Skanda (deduced; continuing the Dvārakā-kṣetra glorification)
Characters & Entities
K
KṛṣṇaD
Dvārakā (implied kṣetra)FAQs
The holiness of the kṣetra is so great that mere association and refuge there leads toward liberation.
Dvārakā as a sacred kṣetra (place of refuge) culminating in attainment of Kṛṣṇa’s abode.
No formal rite; the emphasis is on āśraya (taking refuge/abiding) in the sacred area.