Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

शिवपूजा कृता पश्चात्संस्मृत्य पितृभाषितम् । दत्त्वा पिंडोदकं सम्यक्पितॄणां विधिपूर्वकम्

Transliteration

śivapūjā kṛtā paścātsaṃsmṛtya pitṛbhāṣitam | dattvā piṃḍodakaṃ samyakpitṝṇāṃ vidhipūrvakam

Translation

नंतर शिवपूजा करून, पितरांनी सांगितलेले स्मरून, त्याने विधिपूर्वक पितरांना सम्यक पिंड व उदक अर्पण केले।

Word by Word

• शिवपूजा: worship of Śiva
• शिवपूजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव + पूजा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य पूजा)

• कृता: was done / performed
• कृता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे—‘(पूजा) कृताऽभवत्’

• पश्चात्: afterwards
• पश्चात्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पश्चात् (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• संस्मृत्य: having remembered
• संस्मृत्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + स्मृ (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया—‘संस्मृत्वा’

• पितृभाषितम्: what was spoken by the ancestors/fathers
• पितृभाषितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ + भाषित (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पितॄणां भाषितम्)

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• पिंडोदकं: piṇḍa and water (funeral offering)
• पिंडोदकं: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड + उदक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (पिण्डश्च उदकं च) समाहारार्थे

• सम्यक्: properly
• सम्यक्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्यक् (अव्यय)
• Form: रीतिवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• पितॄणाम्: of the ancestors/fathers
• पितॄणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन

• विधिपूर्वकम्: according to rule / duly
• विधिपूर्वकम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विधि + पूर्वक (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः; अव्ययवत् प्रयोगः (क्रियाविशेषण)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā-māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (pitṛ-kriyā within kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa) in the narrative frame

Visual Art Cues

Scene: The pilgrim completes Śiva worship—offering bilva and water—then turns to a pitṛ-śrāddha spot, shaping piṇḍas and pouring water with darbha, mindful of ancestral instructions.

Characters & Entities

• Śiva
• Pitṛs (ancestors)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to God and gratitude to ancestors are complementary duties; both should be completed with correct ritual care.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dvārakā tīrtha-setting of the chapter (Gomatī/Cakratīrtha context) where such rites are performed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śiva-pūjā followed by proper Pitṛ offerings—piṇḍa and water (piṇḍodaka)—performed vidhi-pūrvaka.