Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

पुत्रपौत्रसमायुक्ता धनधान्यसमन्विताः । जीविते व्याधिनिर्मुक्ताः पदं गच्छन्त्यनामयम्

Transliteration

putrapautrasamāyuktā dhanadhānyasamanvitāḥ | jīvite vyādhinirmuktāḥ padaṃ gacchantyanāmayam

Translation

ते पुत्र-पौत्रांनी युक्त, धन-धान्याने संपन्न, आणि आयुष्यात रोगमुक्त होऊन शेवटी निरामय पद प्राप्त करतात.

Word by Word

• पुत्रपौत्रसमायुक्ताः: endowed with sons and grandsons
• पुत्रपौत्रसमायुक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + पौत्र (प्रातिपदिक) + सम्-आ-युक्त (युज् धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम् (past passive participle)

• धनधान्यसमन्विताः: possessed of wealth and grain
• धनधान्यसमन्विताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन (प्रातिपदिक) + धान्य (प्रातिपदिक) + सम्-अन्वित (अन्वि/इ धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्

• जीविते: in (their) life
• जीविते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जीवित (प्रातिपदिक; √जीव् धातोः क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• व्याधिनिर्मुक्ताः: freed from disease
• व्याधिनिर्मुक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: व्याधि (प्रातिपदिक) + निर्-मुक्त (मुच् धातु, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त विशेषणम्

• पदम्: state/abode
• पदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• गच्छन्ति: they go/attain
• गच्छन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• अनामयम्: free from illness, untroubled
• अनामयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्-आमय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (पदम् इति विशेष्यस्य)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (contextual attribution within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā (result of Caitra dvādaśī darśana/pūjā sequence)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A concluding phala-śruti tableau: a family of pilgrims returns from Dvārakā—healthy, carrying grain and offerings; in the background, a luminous ‘anāmaya’ realm is symbolized by a serene light beyond the temple spire.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit (puṇya) is portrayed as bringing both worldly well-being and a higher, affliction-free spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The surrounding context is Dvārakā-māhātmya, so the implied sacred setting is Dvārakā.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is specified here; it states the results (phala) of the preceding darśana/pūjā observances.