Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 35

Devanagari script

महेशस्य च तद्दृष्ट्वा सरः परमशोभनम् । चकार पार्वती तत्र सरश्चाप्रतिमं तथा

Transliteration

maheśasya ca taddṛṣṭvā saraḥ paramaśobhanam | cakāra pārvatī tatra saraścāpratimaṃ tathā

Translation

महेश (शिव) यांचे ते परम शोभन सरोवर पाहून पार्वतीनेही तेथेच आणखी एक अप्रतिम पवित्र सरोवर निर्माण केले।

Word by Word

• महेशस्य: of Maheśa
• महेशस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: महा + ईश

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-अव्यय

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Prior action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया (having seen)

• सरः: lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (कर्मपदं)

• परमशोभनम्: supremely beautiful
• परमशोभनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः: परमं शोभनम्

• चकार: made/created
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देशवाचक-अव्यय

• सरः: a lake
• सरः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-अव्यय

• अप्रतिमम्: incomparable
• अप्रतिमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (निषेध) + प्रतिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• तथा: likewise/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/रीतिवाचक

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Dvārakā Māhātmya; specific speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pārvatī-kṛta saras (later Gaurī-saras)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī beholds Maheśa’s radiant lake and, moved by its splendor, manifests an incomparable new saras beside it.

Characters & Entities

• Maheśa (Śiva)
• Pārvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places arise from divine presence; honoring them is a way of honoring Śiva and the Devī and cultivating devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse introduces Pārvatī’s creation of a sacred lake at Dvārakā, later known as Gaurī-saras/Gaurī-tīrtha in this chapter’s sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated here; it sets the origin-story for the tīrtha whose bathing merits are described in the following verses.