Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

तं भुक्तवंतं विश्रांतं यशोदा पुत्रवत्सला । आनंदबाष्पपूर्णाक्षी पप्रच्छानामयं हरेः

Transliteration

taṃ bhuktavaṃtaṃ viśrāṃtaṃ yaśodā putravatsalā | ānaṃdabāṣpapūrṇākṣī papracchānāmayaṃ hareḥ

Translation

तो भोजन करून विश्रांती घेतल्यावर, पुत्रवत्सला यशोदा आनंदाश्रूंनी भरलेल्या डोळ्यांनी हरिचे कुशलमंगल विचारू लागली।

Word by Word

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; सर्वनाम

• भुक्तवन्तम्: who had eaten
• भुक्तवन्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past active participle), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तम्)

• विश्रान्तम्: rested
• विश्रान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि + श्रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle used adjectivally), पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (तम्)

• यशोदा: Yaśodā
• यशोदा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यशोदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; व्यक्तिनाम

• पुत्रवत्सला: affectionate to her son
• पुत्रवत्सला: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रे वत्सला) / विशेषणम् (यशोदा)

• आनन्दबाष्पपूर्णाक्षी: whose eyes were full of tears of joy
• आनन्दबाष्पपूर्णाक्षी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + बाष्प (प्रातिपदिक) + पूर्ण (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (आनन्द-बाष्पैः पूर्णे अक्षिणी यस्याः सा) विशेषणम् (यशोदा)

• पप्रच्छ: asked
• पप्रच्छ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + प्रच्छ् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• अनामयम्: well-being, freedom from illness
• अनामयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अनामय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; भाववाचक-शब्दः

• हरेः: of Hari (Krishna)
• हरेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; देवतावाचक

Speaker

Prahlāda (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gokula/Vraja (Yaśodā-bhāva-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: After Uddhava eats and rests, Yaśodā with tear-filled joyful eyes questions him about Hari’s well-being—maternal tenderness in a humble Vraja interior.

Characters & Entities

• Yaśodā
• Uddhava
• Hari (Kṛṣṇa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pure devotion expresses itself as intimate love; even the Supreme is approached as one’s own beloved child.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gokula is implicitly glorified as the seat of Yaśodā’s motherly devotion to Kṛṣṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse highlights bhakti-bhāva and the etiquette of first feeding and letting a guest rest.