Adhyaya 44
या अध्यायात ‘गजतीर्थप्रभाववर्णन’ या शीर्षकाखाली पुलस्त्य ऋषी राजाला ‘अनुत्तम’ अशा गजतीर्थाला जाण्याचा उपदेश करतात. पूर्वकाळी दिग्गज—संयमी व शुद्ध आचरणाचे—याच तीर्थस्थानी तपश्चर्या करीत; ऐरावतप्रमुख लोकधारक गजांसह त्यांच्या तपामुळे या तीर्थाची महती व अधिकार सिद्ध झाल्याचे सांगितले आहे. अध्यायाचा मुख्य विधी म्हणजे सम्यक्, विधिपूर्वक स्नान. जो श्रद्धेने गजतीर्थात योग्य रीतीने स्नान करतो, त्याला गजदान केल्याइतके पुण्यफळ प्राप्त होते—अशी निश्चित फलश्रुती दिली आहे. अशा प्रकारे तीर्थभूगोल, आदर्श तपाचा पूर्वप्रसंग आणि पुण्यसमता यांचा सुंदर संगम येथे दिसतो।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ गजतीर्थमनुत्तमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं दिग्गजैर्भावितात्मभिः
पुलस्त्य म्हणाले—हे नृपश्रेष्ठ, त्यानंतर अनुपम गजतीर्थास जावे; जिथे पूर्वी भावितात्मा दिग्गजांनी तप आचरले होते।
Verse 2
भूभारधरणैश्चान्यैरैरावणमुखैर्नृप । तत्र स्नातो नरः सम्यग्गजदानफलं लभेत्
हे नृपा, ऐरावतप्रमुख पृथ्वीभार धारण करणाऱ्या अन्य गजांनी पूजिलेल्या त्या तीर्थात जो विधिपूर्वक स्नान करतो, तो गजदानासमान पुण्यफल प्राप्त करतो।
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे गजतीर्थप्रभाववर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीस्कंद महापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील तृतीय अर्बुदखंडात ‘गजतीर्थप्रभाववर्णन’ नामक चव्वेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला।