Adhyaya 28

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपुण्यं मानुषं ह्रदम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मनुष्यो जायते सदा

पुलस्त्य म्हणाले—हे नृपश्रेष्ठ! त्यानंतर ‘मानुष’ नावाच्या अत्यंत पुण्यदायक ह्रदाकडे जावे; तेथे विधिपूर्वक स्नान केल्यास जीव सदैव मनुष्यजन्म पावतो।

Verse 2

न तिर्यक्त्वमवाप्नोति कृत्वाऽपि बहुपातकम् । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तच्छृणु नराधिप

अनेक महापातके केली तरी तेथे स्नान करणारा तिर्यक्-योनीस जात नाही। तेथे पूर्वी एक अद्भुत घटना घडली होती—ती ऐक, हे नराधिप।

Verse 3

मृगयूथमनुप्राप्त व्याधव्याप्तं समन्ततः । ते मृगा भयसन्त्रस्ताः प्रविष्टा जलमध्यतः

शिकाऱ्यांनी सर्व बाजूंनी वेढलेला एक मृगयूथ तेथे येऊन पोहोचला. भयाने व्याकुळ झालेले ते मृग पाण्याच्या मध्यभागी शिरले।

Verse 4

सद्यो मनुष्यतां प्राप्ताः पूर्वजातिस्मरास्तथा । एतस्मिन्नेव काले तु व्याधास्ते समुपागताः

क्षणातच ते मनुष्यत्वास प्राप्त झाले आणि त्यांना पूर्वजन्मांचे स्मरणही झाले. त्याच वेळी ते शिकारीही तेथे येऊन पोहोचले.

Verse 5

चापबाणधराः सर्वे यथा वै यमकिंकराः । पप्रच्छुश्च मृगान्भूप मानुषत्वमुपागतान्

ते सर्व धनुष्यबाणधारी, जणू यमाचे किंकरच. हे राजन्, मानुषत्वास आलेल्या त्या मृगांना त्यांनी विचारले.

Verse 6

मृगयूथमनु प्राप्तमस्मिन्स्थाने जलाश्रये । केन मार्गेण तद्यातं वदध्वं सत्वरं हि नः । वयं सर्वे परिश्रांताः क्षुत्तृड्भ्यां च विशेषतः

या जलाश्रयस्थानी आम्ही मृगांच्या कळपाचा पाठलाग करीत आलो आहोत. तो कोणत्या मार्गाने गेला ते लवकर सांगा. आम्ही सर्व फार थकलो आहोत, विशेषतः भूक-प्यासेने.

Verse 7

मनुष्या ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुष्यं भावमाश्रिताः । तीर्थस्यास्य प्रभावेण सत्यमेतदसंशयम्

मनुष्य म्हणाले—आम्हीच ते सर्व हरिण आहोत; आम्ही मानुष्यभाव धारण केला आहे. या तीर्थाच्या प्रभावाने हे सत्य आहे, यात संशय नाही.

Verse 8

पुलस्त्य उवाच । ततस्ते शबराः सर्वे त्यक्त्वा चापानि पार्थिव । कृत्वा स्नानं जले तस्मिन्सद्यः सिद्धिं गता नृप

पुलस्त्य म्हणाले—त्यानंतर, हे राजन्, ते सर्व शबर शिकारी धनुष्ये टाकून देऊन त्या जलात स्नान करून क्षणात सिद्धीला प्राप्त झाले, हे नृप.

Verse 9

ततः शक्रस्तु तद्दृष्ट्वा तीर्थं पापहरं नृप । पूरयामास सर्वत्र पांसुभिर्नृपसत्तम

तेव्हा शक्र (इंद्र) ने, हे नृपा, ते पापहर तीर्थ पाहून, हे नृपसत्तम, सर्वत्र धुळीने ते भरून टाकले।

Verse 10

अद्यापि मनुजास्तत्र बुधाष्टम्यां नराधिप । स्नानं ये प्रकरिष्यंति तिर्यक्त्वं न व्रजंति ते

हे नराधिप, आजही जे मनुष्य तेथे बुधाष्टमीला स्नान करतात, ते तिर्यक्-योनीत (पशुजन्मात) जात नाहीत।

Verse 11

पितृमेधफलं कृत्स्नं श्राद्धदानादवाप्नुयुः

श्राद्धनिमित्त दान केल्याने त्यांना पितृमेध यज्ञाचे संपूर्ण फळ प्राप्त होते।

Verse 28

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखंडे मनुष्यतीर्थप्रभाव वर्णनंनामाष्टाविंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणाच्या एकाशीतिसाहस्री संहितेतील सप्तम प्रभासखण्डातील तृतीय अर्बुदखण्डात ‘मनुष्यतीर्थ-प्रभाव-वर्णन’ नामक अठ्ठाविसावा अध्याय समाप्त झाला।