Adhyaya 18

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ यमतीर्थमनुत्तमम् । मोचकं नरकेभ्यश्च प्राणिनां पापनाशनम्

पुलस्त्य म्हणाले—त्यानंतर, हे नृपश्रेष्ठ, अनुपम यमतीर्थास जावे; ते नरकांतून मुक्त करणारे व प्राण्यांचे पाप नाश करणारे आहे।

Verse 2

पुरा चित्रांगदो नाम राजा परमलोभवान् । न तेन सुकृतं किंचित्कृतं पार्थिवसत्तम

पूर्वी चित्रांगद नावाचा एक राजा होता, तो अत्यंत लोभी होता. हे राजश्रेष्ठा, त्याने कोणतेही पुण्यकर्म केले नाही.

Verse 3

अतीव निष्ठुरो दुष्टो देवब्राह्मणपीडकः । परदारहरो नित्यं परवित्तहरस्तथा

तो अत्यंत निष्ठुर व दुष्ट होता, देवभक्त व ब्राह्मणांना पीडा देणारा. तो नेहमी परस्त्रीहरण करणारा आणि परधन लुटणारा होता.

Verse 4

सत्यशौचविहीनस्तु मायामत्सरसंयुतः । स कदाचिन्मृगयासक्त आरूढोऽर्बुदपर्वते

तो सत्य व शौच यांपासून वंचित, कपट व मत्सराने युक्त होता. एकदा शिकारीच्या आसक्तीत तो अर्बुद पर्वतावर चढला.

Verse 6

पद्मिनीभिः समाकीर्णो ग्राहनक्रझषाकुलः । नानापक्षिसमायुक्तो मनोहारी सुविस्तरः

तो जलाशय कमळांनी भरलेला, ग्राह-नक्र व माशांनी गजबजलेला होता. नानाविध पक्ष्यांनी युक्त, मनोहारी व अतिविस्तीर्ण होता.

Verse 7

तृषार्तः संप्रविष्टः स तस्मिन्नेव जलाशये । ग्राहेण तत्क्षणाद्धृत्वा भक्षितो नृपसत्तम

तृषेने व्याकुळ होऊन तो त्याच जलाशयात उतरला. तत्क्षणी एका ग्राहाने त्याला धरून भक्षण केले, हे नृपश्रेष्ठा.

Verse 8

तस्यार्थे नरका रौद्रा निर्मिताश्च यमेन च । यमदूतैस्ततः क्षिप्तः स नीत्वा पापकृत्तमः

त्याच्याच निमित्ताने यमाने रौद्र नरक निर्माण केले. मग यमदूतांनी खाली फेकून त्या महापाप्याला ओढत नरकात नेले.

Verse 9

तस्य स्पर्शेन ते सर्वे नरकस्था सुखं गताः । ते दूता धर्मराजाय वृत्तांतं नरको द्भवम् । आचख्युर्विस्मयाविष्टा नरकस्थानां सुखोद्भवम्

त्याच्या स्पर्शमात्राने नरकात असलेले ते सर्व सुखी झाले. विस्मयाने भरलेल्या दूतांनी धर्मराजाला तो अद्भुत वृत्तांत सांगितला—नरकवासियांमध्ये कसा सुखोद्भव झाला.

Verse 10

तदा वैवस्वतः प्राह भूमावस्त्यर्बुदाचलः । तत्र मेऽतिप्रियं तीर्थं यत्र तप्तं मया तपः

तेव्हा वैवस्वत यम म्हणाला—पृथ्वीवर अर्बुदाचल पर्वत आहे. तेथे माझे अत्यंत प्रिय तीर्थ आहे, जिथे मी स्वतः तपश्चर्या केली होती.

Verse 11

तत्रासौ मृत्युमापन्नो भात्यदस्त्विह कारणम् । तैरुक्तं सत्यमेतद्धि मृतोऽसावर्बुदाचले । ग्राहेण स धृतस्तत्र मृत्युं प्राप्तो नृपाधमः

‘तेथेच त्याला मृत्यू आला—हेच इथे कारण दिसते.’ ते म्हणाले—‘हे सत्य आहे; तो अर्बुदाचलावर मेला. तेथे मगरीने धरून त्या अधम राजाला मृत्यू आला.’

Verse 12

यम उवाच । मुच्यतामाशु तेनायं नानेयाश्चापरे जनाः । ये मृता मम तीर्थे वै सर्वपातकनाशने

यम म्हणाला—‘त्या (तीर्थप्रभावामुळे) याला त्वरित मुक्त करा; आणि माझ्या सर्वपातकनाशक तीर्थात जे मरण पावले, अशा इतर कोणालाही दंडासाठी आणू नका.’

Verse 13

ततस्तैः किंकरैर्मुक्तो यमवाक्यान्नृपोत्तम । त्रिविष्टपं मुदा प्राप्तः सेव्यमानोऽप्सरोगणैः

तेव्हा यमाच्या आज्ञेने त्या किंकरांनी त्याला मुक्त केले; हे नृपोत्तम, तो आनंदाने त्रिविष्टप (स्वर्ग) प्राप्त झाला आणि अप्सरागणांनी सेविला गेला।

Verse 14

यस्तु भक्तिसमायुक्तः स्नानं तत्र समाचरेत् । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

जो भक्तिभावाने तेथे स्नान करतो, तो जरा-मरणरहित परम धामास प्राप्त होतो।

Verse 15

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत् । चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां यत्र सिद्धिं गतो यमः

म्हणून सर्व प्रयत्नांनी तेथे स्नान करावे—विशेषतः चैत्र शुक्ल त्रयोदशीस, ज्या स्थानी यमाने सिद्धी प्राप्त केली।

Verse 16

तस्मिन्नेव नरः सम्यक्छ्राद्धकृत्यं समाचरेत् । आकल्पं पितरस्तस्य स्वर्गे तिष्ठंति पार्थिव

त्याच स्थानी मनुष्याने विधिपूर्वक श्राद्धकर्म करावे; हे पार्थिव, त्याचे पितर एक कल्पपर्यंत स्वर्गात प्रतिष्ठित राहतात।

Verse 18

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभास खंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डे यमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टादशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या सप्तम प्रभासखंडातील तृतीय अर्बुदखंडात ‘यमतीर्थमाहात्म्यवर्णन’ नामक अठरावा अध्याय समाप्त झाला।

Verse 58

अटनात्स परिश्रांतः क्षुत्पिपासासमाकुलः । तेन तत्र ह्रदः प्राप्तः स्वच्छोदकप्रपूरितः

भटकंतीने तो फारच श्रांत झाला होता आणि भूक-प्यासेने व्याकुळ झाला होता. तेव्हा तो तेथे स्वच्छ पाण्याने भरलेल्या सरोवरास पोहोचला.