Adhyaya 14

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं सिद्धेश्वरं परम् । सिद्धिदं प्राणिनां सम्यक्सिद्धेन स्थापितं पुरा

पुलस्त्य म्हणाले—त्यानंतर, हे नृपश्रेष्ठ, परम देव सिद्धेश्वराकडे जावे. तो प्राण्यांना सिद्धी देणारा आहे; प्राचीन काळी एका सिद्धाने त्याची तेथे सम्यक् स्थापना केली होती।

Verse 2

तत्र विश्वावसुर्नाम सिद्धस्तेपे महातपः । बहुवर्षाणि संस्थाप्य शिवं भक्तिपरायणः

तेथे विश्वावसु नावाच्या एका सिद्धाने महान तप केले. शिवाची स्थापना करून तो अनेक वर्षे भक्तीत परायण राहून साधना करीत होता।

Verse 3

जितक्रोधो जितमदो जितसर्वेंद्रियक्रियः । तावद्वर्षसहस्रांते भगवान्वृषभध्वजः । तुतोष नृपतेस्तस्य स्वयं दर्शनमाययौ

क्रोध व मद जिंकून आणि सर्व इंद्रियांच्या क्रिया संयमित करून, त्या राजर्षीची हजार वर्षांची तपश्चर्या पूर्ण होताच वृषभध्वज भगवान् शिव प्रसन्न झाले व स्वतः दर्शन देण्यासाठी आले।

Verse 4

अब्रवीत्तं महादेवो वरदोस्मीति पार्थिव

महादेव त्या पार्थिवास म्हणाले— “हे राजन्, मी वर देणारा आहे।”

Verse 5

श्रीभगवानुवाच । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्त्तते । दास्यामि ते प्रसन्नोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

श्रीभगवान म्हणाले— “वर माग; तुझे कल्याण होवो. तुझ्या मनात जे आहे, मी प्रसन्न आहे; ते जरी अत्यंत दुर्लभ असले तरी तुला देईन.”

Verse 6

विश्वावसुरुवाच । एतल्लिंगं सुरश्रेष्ठ ध्यात्वा मनसि निश्चयम् । सर्वान्कामानवाप्नोतु प्रसादात्तव शंकर

विश्वावसु म्हणाला— “हे देवश्रेष्ठ, हे शंकर! या लिंगाचे मनात दृढ निश्चयाने ध्यान केल्यास, तुझ्या कृपेने सर्व कामना प्राप्त होवोत.”

Verse 7

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवांतरधीयत । सिद्धेश्वरं ततो गत्वा सिद्धिं याति सहस्रशः

पुलस्त्य म्हणाले— “एवमस्तु” असे म्हणून ते तेथेच अंतर्धान पावले. नंतर सिद्धेश्वरास जाऊन साधक हजारो प्रकारच्या सिद्धी प्राप्त करतो.

Verse 8

प्रभावात्तस्य लिंगस्य कामानिष्टानवाप्नुयुः । ततो धर्मक्रियाः सर्वा गता नाशं धरातले

त्या लिंगाच्या अलौकिक प्रभावाने लोकांना आपल्या इच्छित कामना प्राप्त होऊ लागल्या. तेव्हा पृथ्वीवर सर्व धर्मक्रिया क्षीण होऊन नाशाकडे गेल्या.

Verse 9

न कश्चिद्यजते यज्ञैर्न दानानि प्रयच्छति । सिद्धेश्वरप्रसादेन सिद्धिं यांति नरा भुवि

कोणी यज्ञ करीत नाही आणि कोणी दानही देत नाही; तरीही सिद्धेश्वराच्या प्रसादाने पृथ्वीवर मनुष्य सिद्धी प्राप्त करतात.

Verse 10

उच्छिन्नेषु च यज्ञेषु दानेषु नृपसत्तम । इन्द्राद्यास्त्रिदशाः सर्वे परं दुःखमुपागताः

हे नृपश्रेष्ठ! यज्ञ आणि दान उच्छिन्न झाल्यावर इंद्रादि सर्व देव परम दुःखात पडले.

Verse 11

ज्ञात्वा यज्ञविघातं च तद्विघाताय वासवः । वज्रेणाच्छादयामास यथा सिद्धिर्न जायते

यज्ञाचा विघात झाला आहे हे जाणून, तो अधिकच रोखण्यासाठी वासव (इंद्र) ने वज्राने त्यास आच्छादिले, जेणेकरून सिद्धी उत्पन्न होऊ नये.

Verse 12

तथापि संनिधौ तस्य सिद्धेशस्य नृपोत्तम । कर्मणो जायते सिद्धिः पातकस्य परिक्षयः

तथापि, हे नृपोत्तम! त्या सिद्धेशाच्या सान्निध्यात कर्मसिद्धी होते आणि पापाचा पूर्ण क्षय होतो.

Verse 13

यस्तु माघचतुर्द्दश्यां सोमवारे नृपोत्तम । शुक्लायां वाथ कृष्णायां स्पृष्ट्वा सिद्धो भवेन्नरः

हे नृपश्रेष्ठ! माघमासातील चतुर्दशीला, सोमवारी—शुक्लपक्ष असो वा कृष्णपक्ष—जो त्या पावन स्थान/वस्तूचा स्पर्श करतो, तो पुरुष सिद्धी प्राप्त करतो।

Verse 14

अद्यापि जायते सिद्धिः सत्यमेतन्मयोदितम् । तस्मात्सिद्धेश्वरं गत्वा नत्वा यास्यति सद्गतिम्

आजही सिद्धी प्रकट होते—हे सत्य मी सांगितले आहे। म्हणून सिद्धेश्वराकडे जाऊन, भक्तिभावाने नमस्कार करून, तो सद्गती प्राप्त करील।