Adhyaya 13

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । अंबरीषस्य राजर्षेरैशान्यां पापनाशनम्

पुलस्त्य म्हणाले—हे नृपश्रेष्ठ! त्यानंतर त्रैलोक्यात विख्यात असे, राजर्षि अंबरीषाचे, ईशान्य दिशेत स्थित व पापनाशक असे तीर्थ गाठावे.

Verse 2

यत्र स्वयं हृषीकेशः काले च कलिसंज्ञके । तस्य वाक्यादृतस्तीर्थे स्वयं हि परितिष्ठति

जिथे कलि नावाच्या काळातही स्वयं हृषीकेश—आपल्या वचनाचा मान राखून—त्या तीर्थात साक्षात् निवास करतात.

Verse 3

पुरासीत्पृथिवीपालो ह्यंबरीषो युगे कृते । हरिमाराधयामास तपस्तेपे सुदुष्करम्

प्राचीन काळी कृतयुगात अंबरीष नावाचा एक पृथ्वीपाल होता. त्याने हरिची आराधना केली आणि अत्यंत दुष्कर तप केले.

Verse 4

तस्मिंस्तीर्थे स राजेन्द्रो मितभक्षो जितेन्द्रियः । सहस्रमेकं वर्षाणां तत आसीत्फलाशनः

त्या तीर्थात तो राजेंद्र मिताहारी व जितेंद्रिय होऊन, त्यानंतर एक हजार वर्षे केवळ फलाहारावर राहिला.

Verse 5

सहस्रे द्वे ततो राजञ्छीर्णपर्णाशनोऽभवत् । सहस्रे द्वे ततो भूयो जलाहारो बभूव ह

त्यानंतर, हे राजन्, तो दोन सहस्र वर्षे वाळलेल्या पानांचा आहार करून राहिला; आणि त्यानंतर पुन्हा दोन सहस्र वर्षे केवळ जलाहारावरच जगला।

Verse 6

सहस्रत्रितयं राजन्वायुभक्षो बभूव ह । चिन्तयन्पुंडरीकाक्षं मानसे श्रद्धयान्वितः

हे राजन्, तो तीन सहस्र वर्षे केवळ वायूवरच निर्वाह करीत राहिला; आणि श्रद्धायुक्त मनाने अंतःकरणात पुण्डरीकाक्ष प्रभूचे ध्यान करीत राहिला।

Verse 7

दश वर्षसहस्रान्ते ततश्च नृपसत्तम । तुतोष भगवान्विष्णुस्तस्यासौ दर्शनं ददौ

त्यानंतर, हे नृपश्रेष्ठ, दहा सहस्र वर्षांच्या अखेरीस भगवान विष्णू प्रसन्न झाले आणि त्यांनी त्याला आपले दिव्य दर्शन दिले।

Verse 8

कृत्वा देवपते रूपमारुह्यैरावतं गजम् । अब्रवीद्वरदोऽस्मीति अंबरीषं नराधिपम्

देवपतीचे रूप धारण करून आणि ऐरावत हत्तीवर आरूढ होऊन, वरदाने नराधिप अंबरीषास म्हटले— “मी वर देणारा आहे।”

Verse 9

इंद्र उवाच । वरं वरय भद्रं ते राजन्यन्मनसीप्सितम् । त्वां दृष्ट्वा भक्तिसंयुक्तमागतोऽहमसंशयम्

इंद्र म्हणाला— “तुझे कल्याण हो, हे राजन्! तुझ्या मनास जे अभिष्ट आहे तो वर माग. तुला भक्तियुक्त पाहून मी निःसंशय येथे आलो आहे।”

Verse 10

अंबरीष उवाच । मुक्तिं दातुमशक्तोसि त्वं च वृत्रनिषूदन । तव प्रसादाद्देवेश त्रैलोक्यं मम वर्त्तते । स्वागतं गच्छ देवेश न वरो रोचते मम

अंबरीष म्हणाला—हे वृत्रनिषूदन, तू मोक्ष देण्यास समर्थ नाहीस. हे देवेश, तुझ्या प्रसादानेच त्रैलोक्य माझ्या अधीन आहे. देवेश, स्वागत; शांततेने जा—मला कोणताही वर रुचत नाही.

Verse 11

सर्वथा दास्यते मह्यं वरं तुष्टश्चतुर्भुजः । तदाहं प्रतिगृह्णामि गच्छ देव नमोस्तु ते

सर्व प्रकारे तुष्ट चतुर्भुज प्रभू मला वर देतील. म्हणून मी तो स्वीकारतो. हे देव, जा; तुला नमस्कार असो.

Verse 12

इन्द्र उवाच । वरं वरय राजर्षे यत्ते मनसि वर्त्तते । ब्रह्मविष्णुत्रिनेत्राणामहमीशो नृपोतम

इंद्र म्हणाला—हे राजर्षे, तुझ्या मनात जे आहे तोच वर माग. हे नृपोत्तम, ब्रह्मा, विष्णू आणि त्रिनेत्र (शिव) यांच्यावरही मी अधिपती आहे.

Verse 13

अन्येषां चैव देवानां त्रैलोक्यस्याप्यहं विभुः । वरं वरय तस्मात्त्वं प्रसादान्मे सुदुर्ल्लभम्

इतर देवतांचा आणि त्रैलोक्याचाही मीच विभू आहे. म्हणून माझ्या प्रसादाने सुदुर्लभ असा वर माग.

Verse 14

प्रसन्ने मयि राजेन्द्र प्रसन्नाः सर्वदेवताः । कुरु मे वचनं राजन्गृह्यतां वरमुत्तमम्

हे राजेंद्र, मी प्रसन्न झालो की सर्व देवता प्रसन्न होतात. हे राजन्, माझे वचन मान—उत्तम वर स्वीकार कर.

Verse 15

अंबरीष उवाच । राजा त्वं सर्वदेवानां त्रैलोक्यस्य तथेश्वरः । सप्तद्वीपवती राजा अहं वृत्रनिषूदन

अंबरीष म्हणाला— तू सर्व देवांचा राजा आणि त्रैलोक्याचा अधीश्वर आहेस; पण हे वृत्रनिषूदना, मी सप्तद्वीपयुक्त पृथ्वीचा राजा आहे।

Verse 16

हषीकेशस्य सद्भक्तं विद्धि मां तात निश्चयम् । आगतश्च हृषीकेशो वरं दास्यत्यसंशयम्

हे तात, निश्चयाने जाण— मी हृषीकेशाचा खरा भक्त आहे. हृषीकेश आले आहेत; ते निःसंशय वर देतील.

Verse 17

इन्द्र उवाच । ददतो मम भूपाल न गृह्णासि वरं यदि । वज्रं त्वां प्रेरयिष्यामि वधाय कृतनिश्चयः

इंद्र म्हणाला— हे भूपाला, मी देत असलेला वर तू स्वीकारला नाहीस, तर तुझ्या वधाचा निश्चय करून मी तुझ्यावर वज्र फेकीन.

Verse 18

एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सृक्किणी परिलेलिहन् । कुलिशं भ्रामयामास गृहीत्वा दक्षिणे करे

असे बोलून सहस्राक्ष इंद्र तोंडाच्या कडा चाटीत, उजव्या हातात कुलिश (वज्र) घेऊन ते फिरवू लागला.

Verse 19

तस्येवं भ्राम्यमाणस्य महोत्पाता बभूविरे । ततः पर्वतशृंगाणि विशीर्णानि समंततः

तो असे फिरवीत असता महान उत्पात झाले; मग सर्व बाजूंनी पर्वतशिखरे तुटून विखुरली.

Verse 20

आवृतं गगन मेघैर्विधुन्वानैर्महीं तदा । न किंचिद्दृश्यते तत्र सर्वं संतमसावृतम्

तेव्हा हलणाऱ्या, घोंगावणाऱ्या मेघांनी आकाश झाकले आणि पृथ्वीही आच्छादित झाली। तेथे काहीच दिसेना; सर्वत्र घन अंधार पसरला होता।

Verse 21

एतस्मिन्नेव काले तु स राजा हरिवत्सलः । निमील्य लोचने स्वीये समाधिस्थो बभूव ह

त्याच वेळी हरिप्रिय तो राजा आपले नेत्र मिटून समाधिस्थ झाला।

Verse 22

ततस्तुष्टो जगन्नाथ साक्षात्प्रत्यक्षतां गतः । ऐरावतः स गरुडस्तत्क्षणात्समजायत

मग जगन्नाथ प्रसन्न होऊन साक्षात् प्रकट झाले। त्याच क्षणी ऐरावताच्या जागी गरुड प्रकट झाला।

Verse 23

तमुवाच हृषीकेशो मेघगंभीरया गिरा । ध्यानस्थितं नृपश्रेष्ठं शंख चक्रगदाधरः

शंख-चक्र-गदा धारण करणाऱ्या हृषीकेशाने मेघगंभीर वाणीने ध्यानस्थ त्या श्रेष्ठ राजाला संबोधिले।

Verse 24

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्सानन्यभक्त जनेश्वर । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

श्रीभगवान म्हणाले—वत्सा, हे जनेश्वर, तू माझा अनन्य भक्त आहेस; मी तुझ्यावर पूर्ण प्रसन्न आहे. तुझे कल्याण होवो; वर माग, तो अत्यंत दुर्लभ असला तरीही।

Verse 25

अंबरीष उवाच । यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । संसाराब्धेस्तारणाय वरदो भव मे हरे

अंबरीष म्हणाला—हे भगवन्, आपण प्रसन्न असाल आणि मला वर द्यावयाचा असेल, तर हे हरे, या संसार-सागरातून तारण्यासाठी माझे वरदाता व्हा।

Verse 26

पुलस्त्य उवाच । अथाह भगवान्विष्णुरंबरीषं जनाधिपम् । ज्ञानयोगं सुविस्तीर्णं संसारक्षयकारणम्

पुलस्त्य म्हणाला—त्यानंतर भगवान विष्णूंनी जनाधिप राजा अंबरीषास संबोधून, संसार-बंधन क्षयाचे कारण असलेला ज्ञानयोग सविस्तर सांगितला।

Verse 27

यस्मिञ्जाते नरः सद्यः संसारान्मुच्यते नृप । श्रुत्वा स नृपतिः सम्यक्प्रणम्योवाच केशवम्

हे नृपा, ज्याच्या उदयाने मनुष्य त्वरित संसारातून मुक्त होतो—हे ऐकून त्या नृपतीने यथाविधी प्रणाम करून केशवास म्हणाला।

Verse 28

अंबरीष उवाच । भगवन्यस्त्वया प्रोक्तो योगोऽयं मम विस्तरात् । दुर्ज्ञेयः स नृणां देव विशेषाच्च कलौ युगे

अंबरीष म्हणाला—हे भगवन्, आपण मला विस्ताराने सांगितलेला हा योग मनुष्यांना जाणणे कठीण आहे, हे देव—विशेषतः कलियुगात।

Verse 29

अपि चेत्सुप्रसन्नोऽसि क्रियायोगं ब्रवीहि मे । लोकानां तारणार्थाय शंखचक्रगदाधर

जर आपण अत्यंत प्रसन्न असाल, तर मला क्रियायोग सांगा, हे शंख-चक्र-गदाधर—लोकांच्या तारणासाठी।

Verse 30

पुलस्त्य उवाच । ततस्तस्मै नरेन्द्राय क्रियायोगं जनार्द्दनः । यथायोग्यं नृपश्रेष्ठ कथयामास केशवः

पुलस्त्य म्हणाले—त्यानंतर जनार्दन केशवाने, हे नृपश्रेष्ठ, त्या नरेन्द्राला यथायोग्य क्रियायोगाचा उपदेश केला।

Verse 31

तं श्रुत्वा तुष्टहृदयोंऽबरीषो वाक्यमब्रवीत्

ते ऐकून तुष्टहृदय अंबरीषाने हे वचन उच्चारले।

Verse 32

अंबरीष उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्रूपेणानेन माधव । ममाश्रमे त्वं देवेश सदा सन्निहितो भव

अंबरीष म्हणाला—हे भगवन् माधव! या रूपाने तू प्रसन्न असशील, तर हे देवेश, माझ्या आश्रमात तू सदैव सन्निहित राहा।

Verse 33

यतस्त्वत्प्रतिमामेकामर्चयामि विधानतः । पूजयिष्यंति लोकास्त्वां शंखचक्रगदाधरम्

कारण मी विधिपूर्वक तुझ्या एका प्रतिमेचे अर्चन करीन; आणि लोक तुला—शंखचक्रगदाधर—पूजतील।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । तथोक्तो माधवेनासौ चकार हरिमंदिरम् । प्रतिमां पूजयामास गन्धपुष्पानुलेपनैः

पुलस्त्य म्हणाले—माधवाने तसे सांगितल्यावर त्याने हरिमंदिर उभारले आणि गंध, पुष्प व अनुलेपनांनी प्रतिमेची पूजा केली।

Verse 35

ततः कालेन महता भगवान्विष्णुमंदिरे । तेनैव वपुषा प्राप्तः सपुत्रः सहबांधवः

त्यानंतर बराच काळ गेल्यावर तो त्याच देहस्वरूपाने भगवान विष्णूच्या मंदिरात आला—पुत्रासह आणि बंधु-बांधवांसह।

Verse 36

अद्यापि भगवान्विष्णुः सत्यवाक्येन भूपतेः । सदा संनिहितो विष्णुस्तस्मिन्नवसरे कलौ

हे भूपते, त्या नृपाच्या सत्यवचनाच्या प्रभावाने आजही भगवान विष्णू तेथे सदैव संनिहित आहेत—विशेषतः कलियुगातील त्या पावन प्रसंगी।

Verse 37

तदारभ्य महाराज क्रियायोगो धरातले । प्रवृत्तः प्रतिमाकारः काले च कलिसंज्ञके

हे महाराज, त्या वेळेपासून पृथ्वीवर क्रियायोग—पवित्र कर्मकांडाची साधना—प्रवर्तित झाली; आणि कलि नावाच्या युगात प्रतिमारूप पूजनाची परंपरा प्रतिष्ठित झाली।

Verse 38

यस्तं पूजयते भक्त्या हृषीकेशे नृपार्बुदे । स याति विष्णुसालोक्यं प्रसादाच्च हरेर्नृप

हे अर्बुदनृपा, जो हृषीकेशाची भक्तिभावाने पूजा करतो, तो हे राजन्, हरीच्या प्रसादाने विष्णुसालोक्य प्राप्त करतो।

Verse 39

एकादश्यां महाराज जागरं यः सदा नृप । करिष्यति निराहारो हृषीकेशाग्रतः स्थितः । स यास्यति परं स्थानं दुर्ल्लभं त्रिदशैरपि

हे महाराज, एकादशीला जो निराहार राहून हृषीकेशासमोर उभा राहून जागरण करील, तो देवांनाही दुर्लभ असे परम स्थान प्राप्त करील।

Verse 40

यत्पुण्यं कपिलादाने कार्तिक्यां ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं लभते मर्त्त्यो हृषीकेशस्य दर्शनात्

कार्तिकात ज्येष्ठ-पुष्कर येथे कपिला गायीचे दान केल्याने जे पुण्य मिळते, तेच फळ मनुष्याला केवळ हृषीकेशाच्या दर्शनाने प्राप्त होते।

Verse 41

शुक्ले वा यदि वा कृष्णे संप्राप्ते हरिवासरे । यः पश्यति हृषीकेशमश्वमेधफलं लभेत्

शुक्ल पक्ष असो वा कृष्ण पक्ष, हरिवासर आला की—जो हृषीकेशाचे दर्शन करतो, तो अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळवितो।

Verse 42

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजयेत्तु विधानतः । यस्तत्र चतुरो मासन्सम्यग्व्रतपरायणः । अभ्यर्चयेद्धृषीकेशं न स भूयोऽभिजायते

म्हणून सर्व प्रयत्नांनी विधिपूर्वक त्यांची पूजा करावी। जो तेथे चार महिने सम्यक् व्रतपरायण होऊन हृषीकेशाची यथाविधी अर्चना करतो, तो पुन्हा जन्म घेत नाही।

Verse 43

एकः सर्वाणि तीर्थानि करोति नृपसत्तम । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

हे नृपश्रेष्ठ! एक जण सर्व तीर्थे करतो; दुसरा मन समाहित करून चातुर्मास्यभर हृषीकेशाचे दर्शन करीत राहतो।

Verse 44

एको दानानि सर्वाणि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक जण ब्राह्मणांना सर्व प्रकारची दाने देतो; दुसरा स्थिरचित्त होऊन चातुर्मास्यभर हृषीकेशाचे दर्शन करतो।

Verse 45

एकः कन्यासहस्रं तु प्रदद्याच्च यथाविधि । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक जण विधिपूर्वक दानरूपाने हजार कन्या देऊ शकतो; पण दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो.

Verse 46

सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे दद्याद्दानमनुत्तमम् । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

सूर्यग्रहणकाळी कुरुक्षेत्रात कोणी अनुत्तम दान देऊ शकतो; पण दुसरा समाहित मनाने चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो.

Verse 47

अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैर्यजत्येकः सदक्षिणैः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक जण अग्निष्टोमादी यज्ञ दक्षिणेसह करतो; पण दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो.

Verse 48

एको हिमालयं गत्वा त्यजति स्व कलेवरम् । पश्यत्यन्यो हषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक जण हिमालयात जाऊन तेथे देहत्याग करतो; पण दुसरा समाहित मनाने चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो.

Verse 49

एकस्तु भृगुपातेन त्यजेद्देहं सुतीर्थके । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक जण सुतीर्थात ‘भृगुपात’ क्रियेने देहत्याग करतो; पण दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो.

Verse 50

एकः प्रायोपवेशेन प्राणांस्त्यजति मानवः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक मनुष्य प्रायोपवेश-व्रताने प्राणत्याग करतो; परंतु दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन घेतो।

Verse 51

ब्रह्मज्ञानं वदत्येकः श्रुत्वा ज्ञानवि शारदः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक जण बहुश्रवण करून ज्ञानविशारद होऊन ब्रह्मज्ञान सांगतो; पण दुसरा समाहित मनाने चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो।

Verse 52

गयाश्राद्धं करोत्येकः पितृपक्षे नृपोत्तम । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

हे नृपोत्तम! एक जण पितृपक्षात गया-श्राद्ध करतो; पण दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन घेतो।

Verse 53

चांद्रायणसहस्रं च करोत्येकः समाहितः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुमास्यं समाहितः

एक जण समाहित होऊन चांद्रायणांची सहस्र संख्या करतो; पण दुसरा समाहितचित्ताने चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन करतो।

Verse 54

व्रतं तपः सहस्राब्दमेकः सम्यक्चरेन्नरः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक मनुष्य सहस्र वर्षे विधिपूर्वक व्रत व तप आचरे; पण दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन घेतो।

Verse 55

एकस्तु चतुरो वेदान्सम्यक्पठति ब्राह्मणः । पश्यत्यन्यो हृषीकेशं चातुर्मास्यं समाहितः

एक ब्राह्मण विधिपूर्वक चारही वेदांचे पठण करतो; पण दुसरा समाहितचित्त होऊन चातुर्मास्यात हृषीकेशाचे दर्शन घेतो—हीच धर्माची परम सिद्धी मानली जाते।

Verse 56

बहुना किमिहोक्तेन शृणु संक्षेपतो नृप । एकतस्तु भवेत्सर्वमेकतो हरिदर्शनम्

इथे अधिक बोलून काय उपयोग? हे नृपा, संक्षेपाने ऐक—एका बाजूला सर्व फळसमूह, आणि दुसऱ्या बाजूला केवळ हरिदर्शन।

Verse 57

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्थातव्यं हरिसंनिधौ । अम्बरीषस्य राजर्षेः स्थानके पापनाशने

म्हणून सर्व प्रयत्नांनी हरिच्या सान्निध्यात राहावे—राजर्षी अंबरीषांच्या पापनाशक पवित्र स्थानात।

Verse 58

एकतस्तु हृषीकेश एकतः कर्णिकेश्वरः । तयोर्मर्त्या मृता ये च मानवा नृपसत्तम

एका बाजूला हृषीकेश आणि दुसऱ्या बाजूला कर्णिकेश्वर; हे नृपश्रेष्ठ, जे मनुष्य त्या दोघांच्या मध्ये मृत्युमुखी पडतात…

Verse 59

अपि कृत्वा महत्पापं गच्छंति हरिसन्निधौ । हृषीकेशं समालोक्य सद्यो मुक्तिमवाप्नुयात्

मोठे पाप केले तरी जे हरिच्या सान्निध्यात जातात, ते हृषीकेशाचे दर्शन घेऊन तत्क्षणी मुक्ती प्राप्त करू शकतात।

Verse 60

पुष्पमेकं हृषीकेशे यश्चारोपयते नृप । सुखसौभाग्यसंयुक्त इह लोके परत्र च

हे नृपा! जो कोणी हृषीकेशाला एकही पुष्प अर्पण करतो, तो इहलोकी व परलोकी सुख-सौभाग्याने युक्त होतो।

Verse 61

हृषीकेशस्य यो भक्त्या करिष्यत्यनुलेपनम् । स यास्यति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

जो भक्तीने हृषीकेशाचे अनुलेपन (चंदनादि लेपन) करतो, तो जरा-मरणरहित परम धामास प्राप्त होतो.

Verse 62

संमार्जनं च तस्याग्रे यः करोति समाहितः । यावत्यो रेणवस्तत्र तावद्वर्षशतानि सः । मोदते विष्णुलोकस्थो नात्र कार्या विचारणा

जो एकाग्रचित्ताने त्याच्या समोर संमार्जन करतो, तेथे जितके धुळीचे कण असतील तितकी शतशत वर्षे तो विष्णुलोकी राहून आनंद भोगतो; यात शंका नाही.

Verse 63

कार्तिके शुक्लपक्षे च एकादश्यां नृपोत्तम । दीपमारोपयेद्यश्च हृषीकेशाग्रतो नृप

हे नृपोत्तमा! कार्तिक शुक्लपक्षातील एकादशीस जो कोणी हृषीकेशासमोर दीप प्रज्वलित करून स्थापतो, हे नृपा…

Verse 64

यथायथा प्रकाशेत पापं जन्मांतरार्जितम् । तथातथा व्रजेन्नाशं तस्य कायादशेषतः

जसा जसा तो दीप प्रकाशमान होतो, तसा तसा जन्मांतरांत साचलेले पाप प्रकट होऊन त्याच प्रमाणात नष्ट होते आणि त्याच्या देहातून पूर्णतः दूर जाते.

Verse 65

पंचामृतेन यः पूजां हृषीकेशे करिष्यति । दध्ना क्षीरेण वा यस्तु न स भूयोऽभिजायते

जो पंचामृताने हृषीकेशाची पूजा करील, किंवा दही अथवा दुधानेही अर्चना करील, तो पुन्हा जन्मास येत नाही।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन हृषीकेशं समर्चयेत् । संसारबंधतो राजन्मुक्तिमाप्नोति मानवः

म्हणून, हे राजन्, सर्व प्रयत्नांनी हृषीकेशाचे सम्यक् पूजन करावे। मनुष्य संसारबंधनातून मुक्त होऊन मोक्ष प्राप्त करतो।

Verse 67

हृषीकेशे विशेषेण कर्त्तव्यं पूजनं सदा

हृषीकेशाचे पूजन नेहमी करावे—विशेषतः अधिक श्रद्धा व निष्ठेने।