Adhyaya 11

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं कोटीश्वरं परम् । यं दृष्ट्वा मानवः सम्यक्परां सिद्धिमवाप्नुयात्

पुलस्त्य म्हणाले—हे नृपश्रेष्ठ! मग परम देव कोटीश्वराच्या दर्शनास जा. ज्यांचे सम्यक दर्शन घेतल्याने मनुष्य परम सिद्धी प्राप्त करतो.

Verse 2

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महीपते । दक्षिणस्या मुनिवराः कोटिसंख्याप्रमाणतः

हे महीपते! ऐक—तेथे पूर्वी जे आश्चर्य घडले, दक्षिण दिशेकडून कोटीसंख्येने मुनिवर तेथे एकत्र झाले.

Verse 3

अन्योऽन्यं स्पर्धया सर्वे हेलयाऽर्बुदमागताः । अहं पूर्वमहं पूर्वं प्रपश्याम्यचलेश्वरम्

ते सर्व परस्पर स्पर्धेत, हलक्याभावाने व घाईघाईने अरबुदास आले—“मी आधी, मी आधी”—असे म्हणत अचलेश्वराचे दर्शन घेण्यास आतुर झाले.

Verse 4

आगमिष्यति यः पश्चाद्ब्राह्मणः श्वा भविष्यति । पापीयान्भक्तिरहितः श्रद्धाहीनो भविष्यति

जो नंतर येईल, तो ब्राह्मण असूनही कुत्रा होईल; तो अधिक पापी, भक्तिरहित व श्रद्धाहीन होईल.

Verse 5

इत्येवं स्पर्धमानास्ते हेलयाऽर्बुदमागताः । ततः सर्वे यतात्मानः सम्यग्व्रतपरायणाः

अशा रीतीने स्पर्धा करीत ते हलक्याभावाने अरबुदास आले; नंतर ते सर्व संयमी झाले आणि सम्यक रीतीने व्रतपरायण झाले.

Verse 6

शांतास्तपस्विनः सर्वे वेदविद्याविशारदाः । तेषामीहितमाज्ञाय सम्यक्कामनिषूदनः

ते सर्व शांत तपस्वी, वेदविद्येत पारंगत होते। त्यांचा अभिप्राय यथार्थ जाणून कामनिषूदनाने योग्य उत्तर दिले।

Verse 7

कृपया परयाविष्टो भक्तिभावान्महेश्वरः । कोटिं कृत्वाऽत्मलिंगानां तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः

परम कृपेने द्रवून व भक्तांच्या भावभक्तीने प्रेरित होऊन महेश्वरांनी आपल्या लिंगांची एक कोटी प्रकट केली व त्या स्थानी प्रतिष्ठित झाले।

Verse 8

एकस्मिन्नेव काले तु सर्वैर्दृष्टो महेश्वरः । मुनिभिश्च नृपश्रेष्ठ कोटिसंख्यैः पृथक्पृथक्

एकाच वेळी महेश्वर सर्वांना दिसले; आणि हे नृपश्रेष्ठा, कोट्यवधी मुनिंनी त्यांचे स्वतंत्र स्वतंत्र दर्शन घेतले।

Verse 9

अथ ते मुनयः सर्वे समं दृष्ट्वा महेश्वरम् । विस्मयोत्फुल्लनयना साधुसाध्विति चाब्रुवन्

मग ते सर्व मुनि महेश्वरांना एकत्र पाहून विस्मयाने डोळे विस्फारून ‘साधु! साधु!’ असे म्हणाले।

Verse 10

भक्तियुक्ता द्विजाः सर्वेऽस्तुवंस्ते वैदिकैः स्तवैः । तेषां तुष्टस्ततः शंभुर्वाक्यमेतदुवाच ह

भक्तियुक्त सर्व द्विजांनी वैदिक स्तोत्रांनी त्यांची स्तुती केली. त्यांच्यावर प्रसन्न होऊन शंभूंनी मग हे वचन उच्चारले।

Verse 11

श्रीमहादेव उवाच । तुष्टोऽहं मुनयः सर्वे श्रद्धया परया हि वः । वरं वै व्रियतां शीघ्रं सर्वैश्चैव पृथक्पृथक्

श्रीमहादेव म्हणाले—हे मुनिगण! तुमच्या परम श्रद्धेमुळे मी प्रसन्न झालो आहे. म्हणून लवकर वर मागा; आणि तुम्ही सर्वांनी आपापला वर वेगवेगळा निवडा।

Verse 12

ऋषय ऊचुः । एष एव वरोऽस्माकं सर्वेषां हृदि वर्त्तितः । युगपद्दर्शनाद्देव जायतां फलमुत्तमम्

ऋषी म्हणाले—आम्हा सर्वांच्या हृदयात हाच एक वर वसलेला आहे. हे देव! या एकाच वेळी झालेल्या दर्शनातून उत्तम फल उत्पन्न होवो।

Verse 13

श्रीमहादेव उवाच । न वृथा दर्शनं मे स्याद्विशेषाद्ब्राह्मणस्य च । दर्शनं ये करिष्यंति तेषां च तीर्थजं फलम्

श्रीमहादेव म्हणाले—माझे दर्शन व्यर्थ ठरणार नाही, विशेषतः ब्राह्मणासाठी. जे माझे दर्शन करतील, त्यांना तीर्थातून उत्पन्न होणारे फलही मिळेल।

Verse 14

मुनय ऊचुः । अवश्यं यदि दातव्यो वरोऽस्माकं महेश्वर । एकं कोटिमयं लिंगं क्रियतां वृषभध्वज

मुनी म्हणाले—हे महेश्वर! आम्हाला जर नक्कीच वर द्यावाच लागेल, तर हे वृषभध्वज! ‘कोटिलिंग’सम एकच कोटिमय लिंग निर्माण करावे।

Verse 15

यस्मिन्दृष्टे फलं नृणां जायते कोटिलिंगजम् । एवमेष वरोऽस्माकं दीयतां वृषभध्वज

ज्याच्या दर्शनाने मनुष्यांना कोटिलिंगज फलासमान फल मिळेल—असाच आमचा वर आहे. हे वृषभध्वज! तो प्रदान करा।

Verse 16

पुलस्त्य उवाच । एवं सप्रार्थमानानां मुनीनां भावितात्मनाम् । निर्भिद्य पर्वतश्रेष्ठं सहसा लिंगमुद्गतम्

पुलस्त्य म्हणाले—अशा रीतीने भावितात्मा मुनी प्रार्थना करीत असता, पर्वतश्रेष्ठाला भेदून सहसा एक शिवलिंग प्रकट झाले।

Verse 17

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । कृपया परया सर्वांस्तानृषीन्वसुधाधिप

त्याच वेळी, हे वसुधाधिप, परम कृपेने प्रेरित अशी एक अशरीरी वाणी त्या सर्व ऋषींना उद्देशून बोलली।

Verse 18

वागुवाच । कोटीश्वराख्यं मे लिंगं लोके ख्यातिं गमिष्यति । माघकृष्णचतुर्द्दश्यां यश्चैनं पूजयिष्यति

वाणी म्हणाली—‘माझे लिंग “कोटीश्वर” या नावाने लोकी प्रसिद्ध होईल. जो माघ महिन्याच्या कृष्णपक्षातील चतुर्दशीस याचे पूजन करील…’

Verse 19

सर्वं कोटिगुणं तस्य फलं विप्रा भविष्यति । दाक्षिणात्यो नरो यस्तु श्राद्धमत्र करिष्यति

…हे विप्रहो, त्याचे सर्व फळ कोटीगुण होईल. आणि जो दक्षिण देशातील मनुष्य येथे श्राद्ध करील…

Verse 20

फलं कोटिगुणं तस्य गयाश्राद्धसमं भवेत् । तस्माद्विशेषतः पूज्यं मम लिंगं च मानवैः

…त्याचे फळ कोटीगुण होऊन गयाश्राद्धासमान ठरेल. म्हणून मानवांनी माझ्या लिंगाची विशेष श्रद्धेने पूजा करावी।

Verse 21

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा वाणी विरराम महीपते । ततस्ते मुनयः सर्वे गंधधूपानुलेपनैः

पुलस्त्य म्हणाले—हे महीपते! असे बोलून ती वाणी शांत झाली. मग सर्व मुनी गंध, धूप आणि सुगंधी अनुलेपन घेऊन (पूजेसाठी) पुढे आले.

Verse 22

तल्लिंगं पूजयामासुः श्रद्धया परया नृप । पूजयित्वा गताः सिद्धिं सर्वे लिंगप्रसादतः

हे नृप! त्यांनी त्या लिंगाची परम श्रद्धेने पूजा केली. पूजा करून ते सर्व लिंगप्रसादाने सिद्धीला पोहोचले.