Adhyaya 65

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति तडागं देवनिर्मितम् । यत्रानर्तो नृपः सिद्धः सुहयो नाम नामतः

सूत म्हणाले—तेथे देवांनी निर्माण केलेले आणखी एक तडाग आहे; जिथे ‘सुहय’ नावाने प्रसिद्ध आनर्त राजा सिद्धीला पोहोचला।

Verse 2

तेनैव भूभुजा तत्र लिंगं संस्थापितं शुभम् । आनर्तेश्वरसंज्ञं च सर्व सिद्धिप्रदं नृणाम्

त्याच राजाने तेथे एक शुभ लिंग स्थापिले; ते ‘आनर्तेश्वर’ या नावाने प्रसिद्ध असून मनुष्यांना सर्व सिद्धी देणारे आहे।

Verse 3

तत्रांगारकषष्ठ्यां यस्तडागे स्नानमाचरेत् । स प्राप्नोति नरः सिद्धिं यथाऽनर्ताधिपेन च

अंगारक-षष्ठीच्या दिवशी जो त्या तडागात स्नान करतो, तो मनुष्य आनर्ताधिपतीप्रमाणेच सिद्धी प्राप्त करतो।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । कथं सिद्धिस्तु संप्राप्ता आनर्तेन महात्मना । सर्वं कथय तत्सूत सर्वं वेत्सि न संशयः

ऋषी म्हणाले—महात्मा आनर्ताला सिद्धी कशी प्राप्त झाली? हे सूत, ते सर्व सांगा; तुम्ही सर्व जाणता, यात संशय नाही।

Verse 5

सूत उवाच । आनर्तः सुहयो नाम पुरासीत्पृथिवीपतिः । सर्वारिभिर्हतो युद्धे पलायनपरायणः । उच्छिष्टो म्लेच्छसंस्पृष्ट एकाकी बहुभिर्वृतः

सूत म्हणाले—पूर्वी आनर्त नावाचा पृथ्वीपति होता; तो सुहय म्हणून प्रसिद्ध होता. युद्धात सर्व शत्रूंनी त्याचा पराभव केला; तो पळ काढण्यास तत्पर झाला. म्लेच्छ-संसर्गाने कलुषित, उच्छिष्टासारखा अपवित्र, एकटा असूनही अनेक संकटांनी/शत्रूंनी वेढला गेला.

Verse 6

अथ तस्य कपालं च कापालिक व्रतान्वितः । जगृहे निजकर्मार्थं ज्ञात्वा तं वीरसंभवम्

मग कापालिक-व्रताने युक्त होऊन त्याने आपल्या कर्मानुष्ठानाच्या सिद्धीसाठी ते कपालपात्र स्वीकारले; ते वीर-भाग्यजन्य पात्र आहे असे जाणून त्याने ते धारण केले.

Verse 7

आनर्तेश्वरसांनिध्ये वसमानो वने स्थितः । स रात्रौ तेन तोयेन सर्वदेवमयेन च

आनर्तेश्वराच्या सान्निध्यात, वनात राहून, तो रात्री त्या सर्वदेवमय जलाचा उपयोग करीत असे.

Verse 8

तडागोत्थेन संपूर्णं रात्रौ कृत्वा प्रमुंचति । आसीत्पूर्वं वणिङ्नाम्ना सिद्धसेन इति स्मृतः । धनी भृत्यसमोपेतः सदा पुण्यपरायणः

तो रात्री तळ्यातून आणलेल्या पाण्याने ते पात्र भरून मग ते ओतून टाकीत असे. पूर्वी ‘सिद्धसेन’ नावाचा एक वणिक होता—धनवान, सेवकांनी युक्त, आणि सदैव पुण्यकर्मात तत्पर.

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य पण्यबुद्ध्या द्विजोत्तमाः । प्रस्थितश्चोत्तरां काष्ठां स सार्थेन समन्वितः

काही काळानंतर, हे द्विजोत्तमांनो, व्यापारबुद्धीने तो उत्तर दिशेकडे निघाला आणि सार्थासह (कारवाँसह) गेला.

Verse 10

अथ प्राप्तः क्रमात्सर्वैः स गच्छन्मरुमंडल म् । वृक्षोदकपरित्यक्तं सर्वसत्त्वविवर्जितम्

मग ते सर्वजण क्रमाक्रमाने चालत असता तो मरुमंडळात पोहोचला—जिथे वृक्ष व पाणी नाही, आणि सर्व सत्त्वांचा अभाव होता।

Verse 11

तत्र रात्रिं समासाद्य श्रांताः पांथाः समन्ततः । सुप्ताः स्थानानि संसृत्य गता निद्रावशं तथा

तेथे रात्रि येताच सर्व बाजूंनी थकलेले पांथस्थ आपापल्या जागी जाऊन निजले आणि निद्राधीन झाले।

Verse 12

ततः प्रत्यूषमासाद्य समुत्थाय च सत्वरम् । प्रस्थिता उत्तरां काष्ठां मुक्त्वैकं शूद्रसेवकम्

मग पहाट होताच ते घाईने उठून उत्तर दिशेकडे निघाले आणि एक शूद्र सेवक तेथेच मागे ठेवून गेले।

Verse 13

स वै मार्गपरिश्रांतो गत्वा निद्रावशं भृशम् । न जजागार जातेऽपि प्रयाणे बहुशब्दिते

तो मार्गाच्या थकव्याने फारच निद्राधीन झाला; प्रस्थानाच्या वेळी खूप गोंगाट झाला तरी तो जागा झाला नाही।

Verse 14

न च तैः स स्मृतः सार्थैर्यैः समं प्रस्थितो गृहात् । न च केनापि संदृष्टः स तु रोधसि संस्थितः

ज्या सार्थासोबत तो घरातून निघाला होता त्यांनी त्याची आठवण केली नाही; कोणालाही तो दिसला नाही—तो तटावर/बंधाऱ्यावरच राहिला।

Verse 15

एवं गते ततः सार्थे प्रोद्गते सूर्यमंडले । तीव्रतापपरिस्पृष्टो जजागार ततः परम्

अशा रीतीने सार्थ पुढे निघून गेला आणि सूर्यमंडळ उदयास आले. तीव्र उष्णतेने भाजून तो मग जागा झाला.

Verse 18

एवं तस्य तृषार्तस्य पतितस्य धरातले । धृतप्राणस्य कृच्छ्रेण संयातोऽस्ताचलं रविः

अशा प्रकारे तहानेने व्याकुळ तो भूमीवर कोसळला; मोठ्या कष्टाने प्राण धरून होता. तेव्हा रवी अस्ताचलास जाऊन मावळला.

Verse 19

ततः किंचित्ससंज्ञोऽभून्मंदीभूते दिवाकरे । चिन्तयामास चित्तेन क्वाहं गच्छामि सांप्रतम्

मग दिवाकर मंद झाल्यावर त्याला थोडी शुद्ध आली. तो मनात विचार करू लागला—“आता मी कुठे जाऊ?”

Verse 20

न लक्ष्यते क्वचिन्मार्गो दृश्यते न च मानुषम् । नात्र तोयं न च च्छाया नूनं मे मृत्यु रागतः

कुठेही मार्ग दिसत नाही, माणूसही दिसत नाही. इथे पाणी नाही, सावलीही नाही—नक्कीच मृत्यू माझ्यावर आला आहे.

Verse 21

एवं चिन्ताप्रपन्नस्य तस्य शूद्रस्य निर्जने । मरौ तस्मिन्समायाता शर्वरी तदनन्तरम्

अशा चिंतेत बुडालेला तो शूद्र त्या निर्जन वाळवंटात एकटाच होता; त्यानंतर लगेचच रात्र येऊन ठेपली.

Verse 22

अथ क्षणेन शुश्राव स गीतं मधुरध्वनि । पठतां नन्दिवृद्धानां तथा शब्दं मनोहरम्

तेव्हा क्षणातच त्याने मधुर ध्वनीचे गीत ऐकले, तसेच नन्दिवृद्धांच्या पठणाचा मनोहर शब्दही ऐकू आला।

Verse 23

अथापश्यत्क्षणेनैव प्रेतसंघैः सभावृतम् । प्रेतमेकं च सर्वेषामाधिपत्ये व्यव स्थितम्

मग क्षणातच त्याने प्रेतसमूहांनी वेढलेली सभा पाहिली, आणि त्या सर्वांवर अधिपत्य गाजवणारा एक प्रेतही पाहिला।

Verse 24

ततस्ते पार्श्वगाः प्रेता एके नृत्यं प्रचक्रिरे । तत्पुरो गीतमन्ये तु स्तुतिं चैव तथा परे

त्यानंतर त्याच्या बाजूला उभे असलेल्या प्रेतांपैकी काहींनी नृत्य सुरू केले; काहींनी त्याच्या समोर गीत गायले; आणि इतरांनी स्तुती केली।

Verse 25

अथासौ प्राह तं शूद्रमतिथे कुरु भोजनम् । स्वेच्छया पिब तोयं च श्रेयो येन भवेन्मम

मग तो त्या शूद्राला म्हणाला—“हे अतिथी, भोजन कर; आणि स्वेच्छेने पाणी पिऊन घे, ज्यायोगे माझे कल्याण होईल।”

Verse 26

ततः स भोजनं चक्रे क्षुधार्तश्च पपौ जलम् । भयं त्यक्त्वा सुविश्रब्धः प्रेतराजस्य शासनात्

त्यानंतर त्याने भोजन केले, आणि भुकेने व्याकुळ होऊन पाणी प्याला। प्रेतराजाच्या आज्ञेमुळे भय सोडून तो निर्धास्त व विश्वासपूर्ण झाला।

Verse 27

ततः प्रेताश्च ते सर्वे प्रेतत्वेन समन्विताः । यथाज्येष्ठं यथान्यायं प्रचक्रुर्भोजनक्रियाम्

मग ते सर्व प्रेत, प्रेतत्वाने युक्त होऊन, ज्येष्ठतेप्रमाणे व विधीनुसार भोजन-क्रिया करू लागले।

Verse 28

एवं तेषां समस्तानां विलासैः पार्थिवोचितैः । अतिक्रान्ता निशा सर्वा क्रीडतां द्विजसत्तमाः

अशा रीतीने ते सर्वजण राजोचित विलास व क्रीडांमध्ये मग्न होते; हे द्विजश्रेष्ठा, क्रीडता क्रीडता सारी रात्र सरली।

Verse 29

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमंडले । यावत्पश्यति शूद्रः स तावत्तत्र न किञ्चन

नंतर निर्मळ प्रभाती, सूर्य-मंडळ उगवले असता, तो शूद्र जितका वेळ पाहात राहिला तितका वेळ तिथे काहीच दिसले नाही।

Verse 30

ततश्च चिन्तयामास किमेतत्स्वप्नदर्शनम् । चित्तभ्रमोऽथवाऽस्माकमिन्द्रजालमथापि वा

मग तो विचार करू लागला—“हे स्वप्नदर्शन आहे काय? की मनाचा भ्रम? अथवा इंद्रजालासारखी काही माया?”

Verse 32

एवं चिन्तयमानस्य भास्करो गगनांगणम् । समारुरोह तापेन तापयन्धरणीतलम्

तो असे चिंतन करीत असतानाच भास्कर आकाशांगणात चढला आणि आपल्या तापाने धरणीतल तापवू लागला।

Verse 33

ततः कंचित्समाश्रित्य स्वल्पच्छायं महीरुहम् । प्राप्तवान्दिवसस्यांतं क्षुत्पिपासाप्रपीडितः

मग तो अल्पछाया देणाऱ्या एका वृक्षाचा आश्रय घेऊन, क्षुधा व तृषेने पीडित होऊन तो दिवसाच्या अंतापर्यंत राहिला।

Verse 34

ततो निशामुखे प्राप्ते भूयोऽपि प्रेतराजकम् । प्रेतैस्तैश्चसमोपेतं तथारूपं व्यलोकयत्

नंतर रात्रि येताच, त्याने पुन्हा त्या प्रेतांसह आलेला प्रेतराज, पूर्वीप्रमाणे त्याच रूपात पाहिला।

Verse 35

तथैव भोजनं चक्रे तस्यातिथ्यसमुद्भवम् । भयेन रहितः शूद्रो हर्षेण महतान्वितः

त्याच प्रकारे त्याने त्या आतिथ्यातून उत्पन्न झालेले भोजन केले; भयमुक्त तो शूद्र महान आनंदाने भरून गेला।

Verse 36

एवं तस्य निशावक्त्रे नित्यमेव स भूपतिः । आतिथ्यं प्रकरोत्येव समागत्य तथैव च

अशा रीतीने रात्रि येताच तो राजा नित्य येऊन, पूर्वीप्रमाणेच आतिथ्य करीत असे।

Verse 37

ततोऽन्यदिवसे प्राप्ते तेन शूद्रेण भूपतिः । पृष्टः किमेतदाश्चर्यं दृश्यते रजनीमुखे

मग दुसरा दिवस आला तेव्हा त्या शूद्राने राजाला विचारले—“रात्रीच्या आरंभी हे कोणते आश्चर्य दिसते?”

Verse 38

विभवस्ते महाभाग प्रणश्यति निशाक्षये । एतत्कीर्तय मे गुह्यं न चेत्प्रेतप संस्थितम् । अत्र कौतूहलं जातं दृष्ट्वेदं सुविचेष्टितम्

हे महाभाग! रात्रि संपताच तुझा विभव नष्ट होतो. हे गूढ रहस्य मला सांग; नाहीतर तू प्रेतांचा अधिपतीच जणू स्थिर आहेस. हे सुव्यवस्थित अद्भुत पाहून माझ्या मनात मोठे कुतूहल उत्पन्न झाले आहे.

Verse 39

प्रेत उवाच । अस्ति पुण्यं महाक्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । गंगा च यमुना चैव स्थिते तत्र च संगमे

प्रेत म्हणाला—हाटकेश्वर नावाचे एक परम पुण्यदायक महाक्षेत्र आहे. तेथे संगमस्थानी गंगा आणि यमुना दोन्ही विराजमान आहेत.

Verse 40

ताभ्यामतिसमीपस्थं शिवस्यायतनं शुभम् । महाव्रतधरस्तत्र तपस्यति सुनैष्ठिकः

त्या दोन्ही नद्यांच्या अतिशय जवळ शिवाचे एक शुभायतन आहे. तेथे महाव्रतधारी, परम निष्ठावान तपस्वी तपश्चर्या करीत असतो.

Verse 41

स सदा रात्रिशौचार्थं कपालं जलपूरितम् । मदीयं शयने चक्रे तत्र कृत्वा निजां क्रियाम्

तो नेहमी रात्रिशौचासाठी कपालपात्र पाण्याने भरत असे. तेथे आपली क्रिया करून ते माझ्या शय्येजवळ ठेवत असे.

Verse 42

तत्प्रभावान्ममेयं हि विभूतिर्जायते निशि । दिवा रिक्ते कृते याति भूय एव महामते

त्याच प्रभावाने माझी ही विभूती (भस्म) रात्री प्रकट होते. दिवसा ती रिकामी केली असता नाहीशी होते, आणि हे महामते, पुन्हा परत उत्पन्न होते.

Verse 43

तस्मात्कुरु प्रसादं मे तत्र गत्वा कपालकम् । चूर्णं कृत्वा मदीयं तत्तस्मिंस्तोये विनिक्षिप

म्हणून माझ्यावर कृपा कर; तेथे जाऊन माझे कपाल-अवशेष घे, ते दळून चूर्ण कर आणि त्या पवित्र जलात विसर्जित कर।

Verse 44

येन मे जायते मोक्षः प्रेतभावात्सुदारुणात्

ज्यायोगे या अत्यंत भयंकर प्रेतभावातून मला मोक्ष प्राप्त होईल।

Verse 45

तथा तत्रास्ति पूर्वस्यां दिशि तत्तीर्थमुत्तमम् । गयाशिर इति ख्यातं प्रेतत्वान्मुक्तिदा यकम्

तसेच तेथे पूर्व दिशेस एक उत्तम तीर्थ आहे; ते ‘गयाशिर’ म्हणून प्रसिद्ध असून प्रेतत्वातून मुक्ती देणारे आहे।

Verse 46

तत्र गत्वा कुरु श्राद्धं सर्वेषां त्वं महामते । दृश्यते तव पार्श्वस्था भद्र संपुटिका शुभाम्

हे महामते! तेथे जाऊन तू सर्वांसाठी श्राद्ध कर. आणि पाहा—हे भद्र! तुझ्या बाजूलाच एक शुभ संपुटिका दिसत आहे।

Verse 47

अस्यां नामानि सर्वेषां यथाज्येष्ठं समालिख । ततः श्राद्धं कुरुष्वाशु दयां कृत्वा गरीयसीम्

यात सर्वांची नावे ज्येष्ठतेच्या क्रमाने लिही. मग श्रेष्ठ करुणा करून लवकरच श्राद्ध कर।

Verse 48

वयं त्वां तत्र नेष्यामः सुखोपायेन भद्रक । निधिं च दर्शयिष्यामः श्राद्धार्थं सुमहत्तरम्

हे भद्र पुरुषा! आम्ही तुला सुखोपायाने तेथे नेऊ आणि श्राद्धार्थासाठी ठेवलेला अत्यंत महान निधीही तुला दाखवू।

Verse 49

तथेति समनुज्ञाते तेन शूद्रेण सत्वरम् । निन्युस्तं स्कन्धमारोप्य शूद्रं क्षेत्रे यथोदितम्

‘तसेच होवो’ अशी शूद्राने अनुमती दिल्यावर, त्यांनी त्वरित त्याला खांद्यावर उचलून, सांगितल्याप्रमाणे त्या पवित्र क्षेत्रात नेले।

Verse 50

दर्शयामासुरेवास्य निधानं भूरिवित्तजम् । तदादाय गतस्तत्र यत्रासौ नैष्ठिकः स्थितः

त्यांनी त्याला त्याचा गाडलेला निधी—अपर धनसंपत्ती—दाखवला; तो घेऊन तो जिथे तो नैष्ठिक तपस्वी होता तिथे गेला।

Verse 51

ततः प्रणम्य तं भक्त्या कथ यामास विस्तरात् । तस्य भूतपतेः सर्वं वृत्तांतं विनयान्वितः

त्यानंतर त्याने भक्तिभावाने त्याला प्रणाम केला आणि विनयपूर्वक त्या भूतपतीविषयीचा सर्व वृत्तांत सविस्तर सांगितला।

Verse 52

ततो लब्ध्वा कपालं तच्चूर्णयित्वा समाहितः । गंगायमुनयोर्मध्ये प्रचिक्षेप मुदान्वितः

मग त्याने कपाल मिळवून, मन एकाग्र करून ते चूर्ण केले आणि आनंदाने गंगा-यमुनेच्या मधल्या जलात टाकून दिले।

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्रेतो दिव्यरूपवपुर्धरः । विमानस्थोऽब्रवीद्वाक्यं शूद्रं तं हर्षसंयुतः

तेव्हाच तो प्रेत दिव्य तेजस्वी रूप धारण करून, विमानात आरूढ होऊन, हर्षयुक्त होऊन त्या शूद्रास वचन बोलला।

Verse 54

प्रसादात्तव मुक्तोऽहं प्रेतत्वाद्दारुणादितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवालयम्

तुझ्या प्रसादाने मी या भयंकर प्रेतत्वातून मुक्त झालो आहे। तुझे कल्याण असो; आता मी त्रिदिवाच्या धामास जाईन।

Verse 55

एतेषामेव सर्वेषामिदानीं श्राद्धमाचर । गत्वा गयाशिरः पुण्यं येन मुक्तिः प्रजायते

आता यां सर्वांसाठी श्राद्ध कर। नंतर पुण्य गयाशिरास जा, ज्यामुळे मोक्ष प्राप्त होतो।

Verse 56

ततः स विस्मयाविष्टस्तेषामेव पृथक्पृथक् । श्राद्धं चक्रे च भूतानां नित्यमेव समाहितः

मग तो विस्मयाने भरून, त्या गेलेल्या जीवांसाठी एकेक करून श्राद्ध करू लागला आणि सदैव एकाग्र राहिला।

Verse 57

तेऽपि सर्वे गताः स्वर्गं प्रेतास्तस्य प्रभावतः । ददुश्च दर्शनं तस्य स्वप्रे हर्षसमन्विताः

त्याच्या प्रभावाने ते सर्व प्रेत स्वर्गास गेले आणि हर्षयुक्त होऊन स्वप्नात त्याला आपले दर्शन देऊन गेले।

Verse 58

ततः शूद्रः स विज्ञाय तत्क्षेत्रं पुण्यवर्ध नम् । न जगाम गृहं भूयस्तत्रैव तपसि स्थितः

मग त्या शूद्राने ते क्षेत्र पुण्यवर्धक आहे असे जाणून पुन्हा घरी गेला नाही; तेथेच तपश्चर्येत स्थिर राहिला.

Verse 59

गंगायमुनयोः पार्श्वे शूद्रकेश्वरसंज्ञितम् । लिगं संस्थापितं तेन सर्वपातकनाशनम्

गंगा-यमुनेच्या तटाजवळ त्याने ‘शूद्रकेश्वर’ नावाचे शिवलिंग स्थापिले; ते सर्व पातकांचा नाश करणारे आहे.

Verse 60

यस्तयोर्विधिवत्स्नानं कृत्वा पूजयते नरः । शूद्रकेश्वरसंज्ञं च लिंगं श्रद्धासमन्वितः

जो मनुष्य त्या तीर्थांत विधिपूर्वक स्नान करून श्रद्धायुक्त होऊन ‘शूद्रकेश्वर’ नामक लिंगाची पूजा करतो—

Verse 61

स सर्वैः पातकैर्मुक्तः प्रयाति शिव मंदिरम् । स्तूयमानश्च गंधर्वैर्विमानवरमाश्रितः

तो सर्व पातकांपासून मुक्त होऊन शिवधामास जातो; गंधर्वांच्या स्तुतीत श्रेष्ठ विमानावर आरूढ होतो.

Verse 62

यस्तत्र त्यजति प्राणान्कृत्वा प्रायोपवेशनम् । न च भूयोऽत्र संसारे स जन्माप्नोति ।मानवः

जो तेथे प्रायोपवेशन (उपवासपूर्वक देहत्याग) करून प्राण सोडतो, तो मनुष्य या संसारात पुन्हा जन्म घेत नाही.

Verse 63

गंडूषमपि तोयस्य यस्तस्य निवसन्पिबेत् । सोऽपि संमुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

जो तेथे निवास करून त्या जलाचा केवळ एक गंडूषभरही प्राशन करतो, तो जन्मापासून मृत्यूपर्यंत चिकटलेल्या पापभारातूनही मुक्त होतो।

Verse 64

यस्तत्र ब्राह्मणेंद्राणां संप्रयच्छति भोजनम् । पितरस्तस्य तृप्यंति यावत्कल्पशतत्रयम्

जो तेथे श्रेष्ठ ब्राह्मणांना भोजन अर्पण करतो, त्याचे पितर तीनशे कल्पांपर्यंत तृप्त राहतात।

Verse 65

त्रुटिमात्रं च यो दद्यात्तत्र स्वर्णं समाहितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं राजसूयाश्वमेधयोः

जो तेथे एकाग्र मनाने सुवर्णाचा त्रुटिमात्रही दान देतो, तो राजसूय व अश्वमेध यज्ञांचे संपूर्ण फळ प्राप्त करतो।

Verse 66

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्तीर्थवरमाश्रयेत् । य इच्छेच्छाश्वतं स्वर्गं सदैव मनुजो द्विजाः

म्हणून, हे द्विजांनो! जो मनुष्य शाश्वत स्वर्ग इच्छितो, त्याने सर्व प्रयत्नांनी त्या श्रेष्ठ तीर्थाचा आश्रय घ्यावा।

Verse 67

अत्र गाथा पुरा गीता गौतमेन महर्षिणा । गंगायमुनयोस्तं च प्रभावं वीक्ष्य विस्मयात्

येथे प्राचीनकाळी महर्षी गौतमांनी गंगा-यमुनेच्या त्या प्रभावाचे दर्शन घेऊन विस्मयाने एक गाथा गायिली होती।

Verse 68

गंगायमुनयोः संगे नरः स्नात्वा समाहितः । शूद्रेश्वरं समालोक्य सद्यः स्वर्गमवाप्नुयात्

गंगा-यमुनेच्या संगमावर जो एकाग्र मनाने स्नान करून शूद्रेश्वराचे दर्शन घेतो, तो तत्क्षणी स्वर्गप्राप्ती करतो।

Verse 69

एतद्वः सर्वमाख्यातं गंगायमुनयोर्मया । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

हे ब्राह्मणश्रेष्ठांनो! गंगा-यमुनेचे हे सर्व माहात्म्य मी तुम्हाला सांगितले आहे; ते सर्व पातकांचा नाश करणारे आहे.