Adhyaya 279

Verse 1

सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देनभाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांगिराः

सूत म्हणाले— पूर्वी स्कंदांनी ब्रह्मपुत्र भृगूंना हे अखिल पुराण सांगितले; आणि त्यांच्याकडूनच अंगिरांनीही ते प्राप्त केले.

Verse 2

ततश्च च्यवनः प्राप स ऋचीकस्ततो मुनिः । एवं परंपराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि

त्यानंतर च्यवनांनी ते प्राप्त केले; मग ऋचीक मुनींनी. अशा रीतीने परंपरेने हे सर्व भुवनांतही प्राप्त झाले आहे.

Verse 3

स्कांदं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते

हे स्कंदपुराण दिव्य कुमाराने प्रथम प्रकट केले. जो मनुष्य सत्पुरुषांच्या सभेत ते ऐकतो, तो पापातून मुक्त होतो.

Verse 4

इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना

हे पुराण आयुष्यवर्धक असून सर्व वर्णांना सुख देणारे आहे। येथे महात्मा षण्मुख भगवंतांनी याची रचना करून प्रतिष्ठा केली आहे।

Verse 5

एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः

अशा प्रकारे हे प्राचीनकाळापासून प्रसिद्ध पावन आख्यान आहे; तुम्हा सर्वांचे कल्याण होवो।

Verse 6

हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्

जो मनुष्य हाटकेश्वर-क्षेत्राचे माहात्म्य ऐकतो, त्याला मिळणाऱ्या पुण्याची गणना कोणीही करू शकत नाही.

Verse 7

य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया

जो हे धर्ममाहात्म्य ब्राह्मणाला अर्पण करतो, तो यातील अक्षरसंख्येइतका काळ स्वर्गलोकी वास करतो.

Verse 8

यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते

जशी पावसाच्या धारा, जसे आकाशातील तारे, किंवा गंगेतले वाळूचे कण मोजता येत नाहीत—तशीच त्याची संख्या ज्ञात होत नाही.

Verse 9

यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियंति वै । सर्वार्थसिद्धो भवति य इमां पठते कथाम्

जो मनुष्य कितीही दिवस भक्तिभावाने हे ऐकतो आणि जो ही कथा पठण करतो, तो सर्वार्थसिद्ध होतो।

Verse 10

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्

पुत्राची इच्छा असणारा पुत्र प्राप्त करतो, धनाची इच्छा असणारा धन मिळवतो; आणि पतीची कामना करणारी कन्या मनोहर पती प्राप्त करते।

Verse 11

समागमं लभंते च वांधवाश्च प्रवासिभिः । स्कांदं पुराणं श्रुत्वा तु पुमाना प्नोति वांछितम्

परदेशी गेलेल्या जनांशी बंधूजनांचा पुनर्मिलाप होतो; आणि स्कंदपुराण ऐकल्यावर मनुष्य इच्छित फल प्राप्त करतो।

Verse 12

शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम् । महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति

जे ऐकतात व पठण करतात त्यांना हे सर्व कामना पूर्ण करणारे आहे; राजा पृथ्वी जिंकतो आणि शत्रूंवरही अधिराज्य गाजवतो।

Verse 13

पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमा युश्च विंदति । वेदविच्च भवेद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्

हे पुण्यपुराण श्रवण केल्याने मनुष्य दीर्घायुष्य प्राप्त करतो; ब्राह्मण वेदज्ञ होतो आणि क्षत्रिय राज्य प्राप्त करतो।

Verse 14

धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति

वैश्यास धन-धान्य प्राप्त होते आणि शूद्रास सुख लाभते. जो या श्लोकाचा एक पाद जरी ऐकतो, तो विष्णुलोकास जातो.

Verse 15

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः

हे पुराण श्रवण करून जो वाचकाचे पूजन करतो, त्याच्यामुळे ब्रह्मा, विष्णू आणि रुद्र यांचेही खरे पूजन होते.

Verse 16

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

गुरूने शिष्याला एक अक्षर जरी उपदेशिले, तरी पृथ्वीवर असे कोणतेही द्रव्य नाही की ते देऊन त्या ऋणातून मुक्त होता येईल.

Verse 17

अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्व कामिकैः

म्हणून शास्त्रोपदेशक व्यासांचे यथोचित पूजन करावे—गाय, भूमी, सुवर्ण, वस्त्रे इत्यादी दानांनी आणि सर्वकामना पूर्ण करणाऱ्या भोजनांनी.

Verse 18

य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्

जो भक्तियुक्त होऊन हा अनुपम शास्त्रोपदेश ऐकतो आणि उपदेष्ट्याचे पूजन करतो, तो परम शैव पद प्राप्त करतो.

Verse 19

पुराणश्रवणादेव अनेकभवसंचितम् । पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्

पुराणाचे केवळ श्रवण केल्याने अनेक जन्मांत साचलेले पाप शांत होते आणि सर्व तीर्थांचे फळ प्राप्त होते।

Verse 279

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीस्कंदमहापुराणातील एकाशीतिसाहस्री संहितेच्या षष्ठ नागरखण्डात, श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यातील ‘पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णन’ नावाचा २७९ वा अध्याय समाप्त झाला।